Ze haten Cruz, dus wordt het Trump-kamp steeds groter

Campagneposter deze week in Osceola (Iowa), waar senator Ted Cruz een campagnebijeenkomst houdt. Hij is belangrijke rivaal van Donald Trump in de Republikeinse voorverkiezingen. Reuters

Donald Trump doet niet mee met het tv-debat van Fox News, vannacht in Iowa. Fox-presentator Megyn Kelly is volgens hem een ‘leugenaar’, ‘gedrogeerd’, en een ‘lichtgewicht’. Maar hij zal haar geen ‘bimbo’ (ordinaire vrouw) noemen, schreef hij op Twitter. „Dat zou niet politiek correct zijn.”

Het is oorlog tussen de koploper bij de de Republikeinse voorverkiezingen, en het belangrijkste tv-kanaal van conservatief Amerika. Trump had vooraf geëist dat Fox News een andere debatleider dan Kelly zou aanstellen, omdat zij hem scherp ondervroeg tijdens een vorig debat. Fox weigerde. De zender gaf een sarcastische verklaring uit, vermoedelijk geschreven door Fox-baas Roger Ailes, waarin stond dat Trump bang is Vladimir Poetin en ayatollah Ali Khamenei te ontmoeten. Daarop trok Trump zich terug. „Ik ben anders dan anderen”, zei hij. „Ze kunnen geen spelletjes met mij spelen.”

Het conflict tussen Trump en Fox News is typerend voor de situatie bij de Republikeinen, vier dagen voordat de voorverkiezingen in Iowa beginnen. De conservatieve beweging is diep gespleten geraakt door de opkomst van Trump.

Conflict hoort bij partijen die een leider kiezen. Maar in het verleden verliepen die conflicten langs ideologische scheidslijnen: een ultraconservatief nam het op tegen een gematigde kandidaat. Zo’n strijd kan aan het licht brengen welke stroming dominant is.

Ontluisterend gevecht

Deze keer houden de Republikeinen twee primaries, in plaats van één. De kandidaten van de gevestigde orde, zoals Marco Rubio en Jeb Bush, voeren hun strijd om de middenkiezer. Daarnaast is het meest rechtse kamp, de afgelopen jaren verenigd in haat tegen Obama en de Republikeinse partijelite, volledig naar binnen gekeerd. Donald Trump heeft de aanval geopend op senator Ted Cruz, de nummer twee in de peilingen.

Het gevolg is een ontluisterende burgergevecht op deze flank. Wie niet voor Trump is, moet wel voor Cruz zijn.

En wie Cruz haat – en dat zijn nogal wat conservatieven die met hem gewerkt hebben – trekt naar het Trump-kamp.

De keuze heeft een klein beetje met ideologie te maken. Prominenten die voor Cruz kiezen, zeggen vaak dat Trump in het verleden met Democraten samenwerkte, en stond voor progressieve waarden, zoals het homohuwelijk. „New York values”, volgens Trump.

Maar het is ook een kwestie van smaak. Trump en Cruz zijn, op hun manier, allebei buitenstaanders in de partij. Trump heeft een verleden van loyaliteit aan wie hem ook maar uitkwam. Cruz is in de Senaat een eenpersoonsleger.

Donald Trump heeft steun van Sarah Palin. Ted Cruz heeft Glenn Beck, complotdenker en presentator. Trump heeft Jerry Falwell jr., een prominente evangelische leider. Cruz kan daar Tony Perkins tegenover stellen, de voorman van de ultraconservatieve Family Research Council.

Duck Dynasty is verdeeld

Zelfs Duck Dynasty is verdeeld. Dat is de familie-Robertson, homohatende eendenjagers die een realityserie op televisie hebben. Vader Phil Robertson is voor Cruz. Zoon Willie is voor Trump. Het is tekenend voor het verdwijnen van de eensgezindheid op de radicaal-rechtse flank.

Tegelijkertijd toont deze strijd de irrelevantie van de andere vleugels in de partij aan, zoals de economische conservatieven, of de neoconservatieven. Cruz en Trump samen staan in een gewogen landelijke peiling op ruim 55 procent steun. Negen andere kandidaten moeten de overige 45 procent verdelen.

Warme woorden voor Trump

In de rest van de partij kiezen sommigen daarom eieren voor hun geld. Misschien, zeggen ze, is die Trump zo gek nog niet. Sommige topfiguren in de partij gaan nu met lange tanden in het Trump-kamp staan.

Ted Cruz, die in de Senaat fanatiek strijdt tegen Democraten, Republikeinen, en iedereen die geen Ted Cruz heet, wordt openlijk gehaat. Trump kreeg de afgelopen week warme woorden van oud-presidentskandidaten Bob Dole en Rudy Giuliani, en een paar Congresleden.

Donald Trump kiest een scenario van voortdurend conflict, met wie hij wil. Tot nu toe lopen zijn aanhangers niet weg, want hij bespeelt een groot wantrouwen tegen de eigen partijtop. Nu deze top tekenen van capitulatie begint te vertonen, begint Trump er uitstekend voor te staan.