Nederland aansprakelijk voor verkrachting tijdens zuiveringsacties, slachtoffer krijgt 7.500 euro

Als ze het woord ‘londo’ (Nederlander) hoort is ze nog altijd bang en „heel erg boos”, verklaarde de 85-jarige Tremini bij de rechter. Nog altijd woont ze in het dorp Peniwen op Java, waar Nederlandse militairen tijdens een ‘zuiveringsactie’ op 19 en 20 februari 1949 verplegers, patiënten en andere burgers doodden bij het ziekenhuis. Vrouwen werden verkracht. Onder hen Tremini.

Voor wat haar toen is aangedaan is Nederland verantwoordelijk, oordeelde de rechtbank in Den Haag gisteren. De vrouw, destijds achttien jaar, krijgt een schadevergoeding van 7.500 euro. Advocate Liesbeth Zegveld had 50.000 geëist. Het is voor het eerst dat de rechter de Nederlandse Staat aansprakelijk stelt voor een verkrachting die heeft plaatsgevonden door Nederlandse militairen in voormalig Nederlands-Indië.

Eerder, in 2011, oordeelde de rechter al dat executies in de Indonesische oorlog niet waren verjaard. Zegveld claimde toen namens veertig weduwen uit het dorp Rawagede met succes een schadevergoeding. Ieder van hen kreeg 20.000 euro.

Ook in deze zaak is volgens de rechter van verjaring geen sprake. De Nederlandse Staat betoogde gisteren nog dat de vrouw best kans heeft gehad om binnen de officiële verjaringstermijn over haar verkrachting te verklaren, maar daarin ging de rechter niet mee. Vanwege de ernst van het delict en omdat de vrouw woont in een afgelegen dorp, ver weg van alle informatie.

Om 16.00 uur, 19 februari 1949, betraden Nederlandse militairen het huis van Tremini. Ze was thuis samen met haar negenjarige nichtje, de mannen van het dorp waren naar de rijstvelden. Eenmaal binnen schreeuwden de Nederlandse militairen „eruit, eruit”. Tremini kwam onder het bed vandaan en werd door vijf mannen verkracht. Zo heeft ook haar nichtje later getuigd.

Zegveld verwacht niet dat veel meer verkrachtingszaken zullen volgen. Schaamte speelt mee, en de hoge leeftijd van de vrouwen. Wel pleit ze voor meer openheid door de overheid over oorlogsmisdaden die in Nederlands-Indië zijn begaan. (NRC)