Homohuwelijk: gaat Italië eindelijk overstag?

Het parlement debatteert over familierechten voor homo’s. Italië heeft als enige Europese land niets geregeld voor homorelaties. Lang lag het Vaticaan dwars, nu doet Lega Nord dat.

Een demonstratie voor het homohuwelijk in Milaan trok zaterdag vijftigduizend mensen. Foto Roberto Finizio/Getty

In de kast bij Stefano en Claudio thuis staat een grote foto van Vanessa, de Californische draagmoeder van hun nu vier maanden oude tweeling Giorgia en Tommaso. De twee eitjes kwamen van een donor. Het ene is in het laboratorium bevrucht door Stefano, het andere door Claudio. De embryo’s zijn vervolgens ingeplant bij Vanessa. „Het was een mirakel dat het in één keer lukte. Haar buik was gigantisch”, zegt Stefano, die even checkt of Tommaso wel goed ligt.

Stefano Prandoni (48, werkt bij een bank) en Claudio Capocchi (38, actuaris) zijn een ‘famiglia arcobaleno’ een regenboogfamilie of homogezin. Afgelopen zaterdag demonstreerden ze, ieder met een baby op de buik, net als tienduizenden Italianen in circa honderd steden voor familierechten voor homo’s. Het debat in Italië, dat als enige Europese land niets geregeld heeft voor homorelaties, raakt oververhit nu er een wetsvoorstel ligt dat geregistreerd partnerschap mogelijk maakt. Donderdag begint in het Italiaanse parlement het debat over het voorstel.

Het heetste hangijzer van de ontwerpwet-Cirinnà, genoemd naar de auteur, de centrum-linkse parlementariër Monica Cirinnà, is een beperkte vorm van adoptie voor homo-ouders. Met stiefouderadoptie krijgen ze als medeopvoeders ouderlijke macht en rechten over de kinderen van hun partners.

Samen in de baarmoeder, geen familie

Nu zijn Giorgia en Tommaso, die samen in de baarmoeder zaten, voor de Italiaanse wet geen familie van elkaar, omdat het huwelijk dat hun vaders in New York sloten, hier niet rechtsgeldig is. „Bij het gevecht voor gelijke rechten van de LGBT-gemeenschap was ik altijd al betrokken”, verzucht Claudio, in joggingpak uitgeteld op de bank zoals elke verse ouder. „Maar nu voelt dat veel intenser. Nu draait het ook om de rechten van onze kinderen.”

Voorstanders van het wetsvoorstel zeggen dat stiefouderadoptie de situatie van alle kinderen die opgroeien bij anderen dan hun biologische ouders, zal vereenvoudigen. Tegenstanders zeggen dat kinderen recht hebben op een vader en een moeder, en dat de wet zal leiden tot meer commercieel draagmoederschap. In een huiskamer 20 kilometer verderop, in de Milanese voorstad Cassina de Pecchi, betoogt de complete familie Chiesura (vader Enrico, 61, moeder Monica 48, vier volwassen kinderen plus aanhang), om het hardst dat de Italiaanse samenleving gebouwd is op de christelijk-culturele traditie van het huwelijk. „Homo's mogen leven hoe ze willen, maar het huwelijk is een fundamenteel instituut waaraan niet getornd mag worden,” zegt vader Enrico. „Een kind is verdorie geen recht, het is een gift,” roept dochter Elisabetta (24) fel.

Ruim tien jaar al debatteert Italië over homorechten, zonder veel resultaat. Afgelopen zomer tikte het Europese Hof voor de Rechten van de Mens het land hiervoor op de vingers. Onder de hervormingsgezinde regering van Matteo Renzi, is de kans dat de wet er op den duur komt groot. „Het resultaat zal zijn: nog meer baarmoeders te huur, nog meer kinderen die opgroeien in gebroken gezinnen,” zegt Enrico Chiesura.

Samuele Cafasso, auteur van een boek over regenboogfamilies en woordvoerder van de organisatie van homogezinnen Famiglie Arcobaleno, is er niet gerust op. „De stemming over het adoptiegedeelte van de wet is geheim. En veel parlementsleden, óók van centrum-links, laten zich sterk laten beïnvloeden door de kerk.”

„In Italië is de secularisering van de maatschappij veel sneller verlopen dan die van de politiek”, legt politicoloog Luca Ozzano uit, aan de telefoon vanuit Turijn.

„Tien jaar geleden, onder de regering-Prodi, lag er al een soortgelijk wetsvoorstel. Dat is toen onder zware druk van het Vaticaan geblokkeerd. Nu heeft de paus weliswaar gezegd dat een geregistreerd partnerschap niet verward moet worden met het huwelijk, maar speelt het Vaticaan de zaak niet hoog op. Ik denk dat ze zich realiseren dat Italië niet na kan laten iets te regelen. Dit keer komt het felste verzet van nieuw, seculier rechts.”

Van de zesduizend amendementen die in het nationale parlement op het wetsvoorstel zijn ingediend, komen er vijfduizend van de Lega Nord van Matteo Salvini. Het verbaast politicoloog Ozzano niet.

„De Lega Nord is in de jaren negentig ontstaan als een afscheidingsbeweging met economische motieven; het rijke noorden wilde af van het arme zuiden. Maar onder Salvini transformeert de partij zich momenteel tot een radicaal-rechtse beweging als die van Le Pen in Frankrijk of Wilders in Nederland. Voor die partijen zijn ethische kwesties die verandering in zich dragen, zoals het homohuwelijk, cruciaal. Ze keren zich tegen alles wat anders is. In Nederland kunnen het de hoofddoekjes zijn, hier zijn het de homorechten.”