Hij doet een greep naar God

'Beeldsonnet' uit Rond Vierkant vierkant rond Ted van Lieshout

Voer je op Google de zoekterm ‘vogelsterfte’ in dan verdwaal je al snel op religieuze fora. Voer je ‘massale vogelsterfte’ in dan worden je zoekresultaten overspoeld door onheilsprofeten. In 2011 vielen dooie vogels als vuistgrote hagelstenen uit de hemel. Ze sloegen in Arkansas, in Australië en in Zweden met duizenden tegen de vlakte. Beetje eng wel.

Voor wie de religieuze fundamentalisten geloven wilde, vuurde God hoogstpersoonlijk vogels als kogels op de wereld af. De boodschap was: het einde der tijden is nabij. Ach ja, die toorn Gods in 2011. Wetenschappers zeggen inmiddels doodleuk dat al dat gedoe over dooie vogels misschien meer over de mens zegt dan over de vogels. Maar wat die vogeltjes dan weer over God te zeggen hebben, wisten zij natuurlijk niet. En daar hebben wij nu de nieuwe poëzie van Zwagerman voor. Hij doet een greep naar God.

Zwagerman beschrijft in het gedichtje ‘Dier’ hoe iemand op een dag een zieltogend musje in zijn huiskamer vindt. Paniek! Alles wordt uit de kast gehaald om het diertje te redden.

Beademing werkt niet. Een haastige dichterlijke poging tot inleving in ’xs mus lot staat redding alleen maar in de weg. We lezen: „Ik, van alle dichters moe, schoof poëzie terzijde.” De dichters en hun woord houden de dood niet weg. Maar wat helpt eigenlijk wel?

Er staat: „Het hielp geen zier.” Begraaf je de ene mus dan wacht de volgende je op in doodsnood. Het is verleidelijk die stervende vogels als metafoor te lezen voor, vooruit, dwingende boodschappertjes van boven. Al mag het niet van Zwagerman, lees regel 2, we doen het. Hoe moeten we de omslag anders lezen in het laatste deel? Als hyperbool dan maar?

Voorlopig houd ik het op een opgewonden surrealistisch visioen. Een huiskamer ontvlamt, daarna is het alsof de wereld fikt. Goddank is er een redder. Want daar is dan ineens, aap uit de mouw, de taal! Het zal. En nóg een mus! Don’t shoot the messenger. De mus is nu gebieder. Die dwingt finaal respect af voor iets groots. Het staat er met een echte hoofdletter. De Z van..tja.