De autokeuring wordt strenger, dankzij Volkswagen

De Europese Commissie komt met een voorstel om de macht van autofabrikanten in te perken. „Het begin van een lang gevecht met lidstaten.”

Europarlementariër Eickhout: „De auto-industrie heeft afgelopen jaren alle trucs uit de kast getrokken om alleen op papier schoner te worden.” Foto Miles Willis/Bloomberg

„Een mooi voorstel”, zegt europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) over het nieuwe plan van de Europese Commissie voor het goedkeuren van auto’s. „Als dit overeind blijft, is het echt een goede stap.” 

Als. Want het voorstel dat eurocommissaris Elzbieta Bienkowska woensdag presenteerde, is ook „het begin van een lang gevecht met lidstaten”, zegt Eickhout. Vooral die met een auto-industrie.

Na het Volkswagenschandaal moet de Europese Commissie laten zien dat het heus wel streng is voor de autofabrikanten. Want fabrikanten die hun eigen keuringsdienst mogen kiezen, landen die hun eigen industrie beschermen – dat kun je toch geen fatsoenlijk toezicht noemen.

Er komt niet één Europese toezichthouder. In haar nieuwe plan houdt Bienkowska vast aan het idee van nationale instanties zoals de Nederlandse RDW en de Duitse KBA die nieuwe auto’s goedkeuren voor ze de weg op mogen. Dat systeem van „wederzijds vertrouwen” laat ze intact.

Maar in haar „grootscheepse revisie” komt wel meer toezicht op die instanties en testlaboratoria om dat vertrouwen te bewaren. In het wetsvoorstel staat dat laboratoria en testcircuits vaker worden gecontroleerd en zo nodig beboet. Nationale goedkeuringsinstanties moeten elkaar in de gaten houden. De Europese Commissie en de lidstaten mogen auto’s van de weg halen om ze te testen. Overtreden fabrikanten de regels, dan kan de boete van de Commissie oplopen tot 30.000 euro per auto.

Gaat dit een nieuw ‘dieselgate’ voorkomen? Eickhout houdt zich in Brussel bezig met de auto-industrie. Hij zit in de commissie die de banden tussen de autofabrikanten, lidstaten en toezichthouders zal onderzoeken.

Gaat dit voorstel nieuwe schandalen voorkomen?

„Zeker weten doe je dat natuurlijk niet, maar het kan wel helpen. De auto-industrie heeft afgelopen jaren alle trucs uit de kast getrokken om alleen op papier schoner te worden. Dat zit ze tussen de oren. En het kon, omdat er weinig controle was. Grote autolanden hebben geen zin in Europees toezicht en fabrikanten maken daar goed gebruik van.

„Dit voorstel zorgt voor meer Europees toezicht en het trekt de fabrikanten, de landen en de toezichthouders iets uit elkaar. Dat vinden fabrikanten niet leuk.”

Hoe Dieselgate voor nieuwe regels zorgde:

Fabrikanten mogen straks niet meer rechtstreeks commerciële testlabs betalen. Dat moet via goedkeuringsinstanties. Lost dat wat op?

„Het is een verbetering, maar het doet niets aan de nauwe banden tussen goedkeuringsinstanties en de lidstaten. De Commissie is nog steeds terughoudend om landen aan te pakken. Die denkt: dit wordt al zwaar genoeg.

„Wel krijgen instanties zoals de RDW de macht om beslissingen van bijvoorbeeld de Duitse KBA te overrulen als een auto die de KBA heeft goedgekeurd de regels overtreedt. Dat kan nu nauwelijks. Er komt dus meer onderlinge controle. En als je weet dat andere landen of de Commissie jouw keuring kan overdoen, wordt je als goedkeuringsinstantie natuurlijk ook kritischer op je eigen werk.”

Is dit voorstel wisselgeld voor de stemming volgende week over praktijktesten? Veel parlementariërs zijn boos over de ruime stikstofnormen die fabrikanten daarbij hebben bedongen.

„Ja, zo wordt het wel gezien. Maar over het wetsvoorstel van Bienkowska gaat nog zeker een jaar heen. De lidstaten en het parlement moeten er allebei mee akkoord gaan.

„Het moet nog maar blijken hoeveel het wisselgeld dan waard is. De club van grote landen kan dit voorstel helemaal uitkleden of blokkeren. En de grote landen in Europa zijn precies de landen met een auto-industrie.”