Clan Janoekovitsj boekt zege op pro-Europees Kiev

Het Europese Hof van Justitie heeft het beslag opgeheven dat lag op het vermogen van vijf voormalige medewerkers van Janoekovitsj.

Links Janoekovitsj en rechts Azarov. Foto Sergei Supinksy / AFP

Het ancien régime van ex-president Viktor Janoekovitsj van Oekraïne slaat twee jaar na zijn val terug. Vijf naaste medewerkers van de in 2014 verdreven Janoekovitsj hebben een spectaculaire juridische overwinning geboekt op de nieuwe regering in Kiev. Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg heeft donderdag het beslag opgeheven dat tot vorig jaar maart lag op het vermogen van de ex-premiers Nikolaj Azarov en Sergej Arboezov, oud-presidentieel stafchef Sergej Kljoejev en nog twee andere medewerkers van Janoekovitsj.

De Europese Commissie had in maart 2014 voor één jaar beslag gelegd op hun bezittingen in de EU. De vijf steunpilaren van het ancien régime werden medeverantwoordelijk gehouden voor het politiegeweld tegen de pro-Europese protestbeweging Maidan in Kiev. In de tussentijd zouden ze ook onrechtmatig geld uit de staatskas naar het buitenland hebben gesluisd.

Volgens het Hof van Justitie in Luxemburg is de Commissie bij haar beslaglegging te zeer over één nacht ijs gegaan. Ze baseerde zich op niet meer dan een brief van de procureur-generaal in Oekraïne, waarin de openbaar aanklager de beschuldiging tegen Azarov, Arboezov en drie anderen uitte, maar niet voldoende onderbouwde. Een persoon kan niet zomaar verantwoordelijk worden gehouden, louter op basis van het feit dat ergens een strafrechtelijk vooronderzoek tegen hem loopt, aldus het hof.

Paradoxale overwinning

De uitspraak in Luxemburg is niet het eerste juridische succes voor de vertrouwelingen van Janoekovitsj. Eerder dit jaar werd ook adjunct-stafchef Andrej Portnov door het Hof van Justitie in het gelijk gesteld. De paradox van hun gerechtelijke overwinningen is dat ze deze te danken hebben aan de ‘rule of law’ in de EU, waarmee zij zich in 2013 juist niét wilden associëren.

Azarov, Arboezov en Kljoejev behoorden in november 2013 tot de regering van president Janoekovitsj die toen het politieke handelsakkoord met de EU op de valreep afblies. Die ommezwaai – in september 2013 wilden Azarov en de zijnen het associatieverdrag wel tekenen – was de vonk die de vlam van de pro-Europese protestbeweging in Kiev tegen Janoekovitsj ontstak. Na bijna drie maanden actie en reactie van de demonstranten en de oproerpolitie, die allengs gewelddadiger tegenover elkaar kwamen te staan, sloegen de president en zijn belangrijkste bondgenoten een voor een op de vlucht.

De uitspraak van het hof in Luxemburg, waartegen beroep mogelijk is, heeft geen betrekking op de Europese sancties tegen al die personen die te maken hebben gehad met de militaire annexatie van de Krim en de oorlog in de Donbas. Portnov staat niet meer op deze lijst, anderen uit de clique van Janoekovitsj nog wel.