Zelfs The Guardian gaat bezuinigen

Dankzij een rijke eigenaar kon de Britse kwaliteitskrant The Guardian – bekend om zijn baanbrekende digitale journalistiek en onderzoeksjournalistiek – zich de afgelopen jaren altijd weinig aantrekken van de enorme verliezen. Maar nu gaat de krant onder een nieuwe leiding toch reorganiseren.

Redactie van The Guardian enThe Observer in Londen. De kranten moeten bezuinigen: mogelijk gaan zij verhuizen of wordt zondagkrant The Observer opgeheven. Foto Bloomberg

De eerste van twee vergaderingen kwam maandag niet onverwacht voor de redactie en uitgeverij van The Guardian. Al maanden was bekend dat de directie bezuinigingen zou aankondigen. Naar nu blijkt 50 miljoen pond (65,8 miljoen euro) in drie jaar.

Alles ligt op tafel, zo vertellen goed ingevoerde redacteuren: van ontslagen tot verhuizing naar een minder duur pand, tot volgens concurrerende media het opheffen van de zondagskrant The Observer.

Niet dat The Guardian – bekend om zijn baanbrekende digitale- en onderzoeksjournalistiek – failliet dreigt te gaan. Uitgever Guardian Media Group (GMG) heeft 735 miljoen pond in reserve, en kan nog enkele niet journalistieke bezittingen, waaronder evenementen- en databureau Ascential, verkopen. De enige aandeelhouder, The Scott Trust, werd in 1936 opgericht om „tot in eeuwigheid” het bestaan en de onafhankelijkheid van The Guardian te garanderen. Alle winst gaat dus naar de journalistiek.

Maar goed gaat het evenmin. De verliezen bij GMG zijn sinds 2004 opgelopen tot ruim 300 miljoen pond. Over 2014-2015 was het netto exploitatietekort 45,3 miljoen pond, en dat zal bij het einde van het boekjaar in maart zijn gegroeid tot 53 miljoen pond. De kosten zijn in vijf jaar met 23 procent gestegen, de inkomsten slechts met 10 procent.

Verjaard optimisme

Twee jaar geleden heerste er nog optimisme. The Guardian zette alles in op een digitale toekomst: alle creativiteit en alle middelen gingen naar online. GMG moest een internationaal online medium worden, met Amerikaanse en Australische edities. Tegen NRC zei toenmalig hoofdredacteur Alan Rusbridger: „Iedereen is het erover eens dat het risicovoller is je angstvallig vast te houden aan papier.”

Hij liet zien hoe het aantal digitale bezoekers zou groeien, en daarmee de inkomsten uit online advertenties. Een betaalmuur, zoals andere kranten online instelden, was niet nodig. In 2015, dus dit jaar, zouden de inkomsten uit digitaal 91 miljoen pond zijn: „De lijnen gaan omhoog.”

Rusbridger kreeg gelijk. Het bezoek was toen 77,9 miljoen unieke bezoekers per maand, en nu volgens The Guardian zelf 140 miljoen. Daarmee is guardian.com een van ’s werelds best bezochte Engelstalige krantensites, 28 procent van het bezoek vorig jaar kwam van buiten het Verenigd Koninkrijk. De inkomsten uit digitaal groeiden ook: van toen 47 miljoen pond naar 82,1 miljoen in 2014-2015.

Minder dus dan GMG had gehoopt. En daar zit het probleem: de groei in online advertentie-inkomsten vindt plaats bij „de Googles en Facebooks van deze wereld”, zei uitgever David Pemsel maandag tegen de redactie.

Onderwijl dalen de inkomsten uit advertenties in papier. De grootste Britse adverteerders – tv-zender Sky, telefoonbedrijf BT en supermarkt Tesco – verkleinden afgelopen zomer hun krantenbudgetten met gemiddeld 30 procent.

Het Verenigd Koninkrijk heeft bovendien een traditie van losse verkoop in plaats van, zoals in Nederland, abonnementen die in magere advertentietijden inkomsten blijven genereren.

Nieuwe leiding

Bij The Guardian veranderde zelf ook iets: de leiding. Rusbridger maakte vorig jaar na twintig jaar plaats voor Katherine Viner, eerder adjunct-hoofdredacteur van de online Amerikaanse editie. David Pemsel werd uitgever.

De nieuwe leiding is minder optimistisch. In een memo kondigde Pemsel in oktober aan dat het „een van de moeilijkste perioden in vele jaren” wordt. Hij waarschuwde: de reserves van de Scott Trust zijn „eindig en volgens sommige maatstaven bescheiden”. En maandag: „We moeten een soepele, magere en ontvankelijke organisatie worden, die rustig kan reageren.”

GMG moet binnen drie jaar uit de rode cijfers zijn, aldus Viner en Pemsel. Hoe precies maken zij op een volgende vergadering bekend. De strategie zal niet veranderen. Pemsel zei: „Het is makkelijk terug te kijken en te zeggen dat The Guardian fouten heeft gemaakt. [Maar] ik denk dat het absoluut een goede beslissing was in te zetten op de grote strategische pilaren: de rol van leden, de rol van onze internationale redacties en meer en meer digitale vaardigheden.”

Gratis blijft gratis

De online journalistiek blijft gratis. Maar wellicht zullen leden (die niet per se abonnees zijn) bepaalde artikelen extra krijgen. Nu krijgen zij voor 49 pond per jaar toegang tot films, lezingen, kooklessen, workshops met schrijvers. Voor 100 pond extra zijn de kaartjes eerder beschikbaar. De winst van dergelijke activiteiten „houdt onze journalistiek onverschrokken, open en vrij van inmenging”, schrijft GMG leden in e-mails. Verder zullen „redactionele en commerciële operaties op één lijn worden gebracht”. Op de vraag wat dit inhoudt, antwoordt een woordvoerder van GMG dat „bijvoorbeeld journalisten, ontwikkelaars en commerciële collega’s kunnen samenwerken bij nieuwe aanbiedingen voor leden”.

Op de vraag of er ook ontslagen vallen, zei de woordvoerder eerder tegen mediavakblad Pressgazette: „Alle managers met budget is gevraagd de kosten tegen het licht te houden, en op een duurzame manier te bezuinigen, ook redactioneel.”

Het aantal werknemers op redactie en uitgeverij is 1.960, onder wie 986 journalisten.