Waar zijn de cijfers van Frans Timmermans?

Zijn de meeste migranten naar Europa vluchtelingen? Frans Timmermans heeft andere cijfers dan de VN.

Veruit de meeste migranten naar Europa komen wel degelijk uit landen waar mensen proberen te ontsnappen aan oorlog of vervolging. Dat blijkt uit de recente cijfers van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties.

De cijfers staan haaks op de beweringen die eurocommissaris Frans Timmermans maandag deed in een interview met de NOS. Hij zei dat 60 procent van de vluchtelingen die de EU binnenkomen dat doet om economische redenen. „Het zijn mensen uit landen waarvan je kunt aannemen dat ze geen enkele reden hebben om de vluchtelingenstatus aan te vragen. Meer dan de helft, 60 procent”, zei Timmermans. Hij noemde Marokko, Algerije, Tunesië en Pakistan als landen waar mensen de oversteek tussen Turkije en Griekenland zien als „een makkelijke manier om Europa binnen te komen”.

Niet openbaar

De eurocommissaris zei zich te baseren op nog niet gepubliceerde cijfers van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex over de instroom van vluchtelingen in december. „De cijfers tonen een veranderend patroon ten opzichte van wat we voor het grootste deel van 2015 hebben gezien”, aldus een woordvoerder van Timmermans.

Probleem: deze bewering kan vooralsnog niet worden gestaafd. De cijfers van Frontex over december, waarnaar Timmermans verwijst, zijn nog niet openbaar. „De samenstelling van de vluchtelingenstroom is veranderd gedurende het jaar”, zegt Ewa Moncure, woordvoerder van Frontex wel.

Maar de cijfers die beschikbaar zijn, van de UNHCR, wijzen juist op een toename in december van mensen uit landen die Europa op basis van hun nationaliteit een vluchtelingenstatus toekent. Volgens de cijfers van de UNHCR was in december 88 procent van de mensen die via Griekenland Europa binnenkwamen afkomstig uit Syrië, Afghanistan en Irak. In januari is dit nu al wat hoger, hoewel de maand nog niet voorbij is: 91 procent.

Vier landen

Heeft Timmermans zich vergaloppeerd? Volgens zijn woordvoerder wilde de eurocommissaris vooral benadrukken dat steun voor echte vluchtelingen afneemt, wanneer mensen die geen aanspraak op internationale bescherming maken, toch in Europa kunnen blijven.

De Frontex-cijfers over december komen op zijn vroegst eind deze week beschikbaar. Als de bewering van Timmermans klopt, zouden de cijfers van Frontex en de UNHCR voor het eerst spectaculair uiteenlopen. Over de eerste elf maanden van 2015 verschillen de cijfers van de twee organisaties weinig. Volgens openbare gegevens van Frontex kwamen in 2015 de meeste vluchtelingen Europa binnen via Griekenland (880.820 mensen) en via Italië (157.220 mensen), dat zijn in totaal meer dan een miljoen mensen.

47,6 procent daarvan is afkomstig uit Syrië, daarna volgen Afghanistan (20,5 procent), Irak (8,8 procent) en Eritrea (3,7 procent). Opgeteld was 80,6 procent van de vluchtelingen gedurende het hele jaar afkomstig uit die vier landen. Het gaat dan om gemiddelden, gewogen over heel vorig jaar.

Volgens het VN-vluchtelingenverdrag, van kracht sinds 1956, is iemand een vluchteling wanneer hij zijn land is ontvlucht om te ontsnappen aan oorlog of vervolging. Dat laatste geldt momenteel voor Syrië en grote delen van Afghanistan en Irak.