Strafhof onderzoekt misdaden Russisch-Georgische oorlog

Voor het eerst begint het Strafhof een zaak buiten Afrika. Onderwerp is de Russisch-Georgische oorlog van 2008.

De hoofdingang van het Internationaal Strafhof. Foto Martijn Beekman / ANP

Het Internationaal Strafhof in Den Haag gaat een strafzaak beginnen om misdaden in de Russisch-Georgische oorlog van 2008 te berechten. Het Hof heeft de zaak, die de aanklager aanhangig had gemaakt, gisteren ontvankelijk verklaard.

Het is de eerste keer dat het Hof een strafzaak begint buiten Afrika. Eerder hebben Afrikaanse leiders het Strafhof beticht van racisme omdat sinds de oprichting in 2002 slechts Afrikanen terechtstonden.

De aanklager vroeg om een zaak, omdat hij op basis van getuigenissen vermoedt dat er voor, tijdens en na de oorlog tussen Rusland en Georgië mogelijk oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid zijn gepleegd. Het gaat daarbij onder meer om bombardementen op civiele doelen en etnische zuiveringen.

In augustus 2008 verklaarde Rusland de oorlog aan Georgië, nadat de regering in Tbilisi had gepoogd om de eenzijdig afgescheiden provincie Zuid-Ossetië weer in te lijven. Dankzij grootscheepse militaire inzet versloeg de Russische krijgsmacht de Georgiërs in vijf dagen. Russische troepen drongen door tot de Noord-Georgische stad Gori, de geboorteplaats van Sovjetdictator Jozef Stalin, waar op 12 augustus 2008 de Nederlandse cameraman Stan Storimans van RTL bij Russische beschietingen om het leven kwam.

Etnische zuiveringen

Sinds de oorlog is Zuid-Ossetië de facto bij Rusland gevoegd, net als de eveneens separatistische provincie Abchazië. Deze twee staatjes worden alleen door Rusland zelf, Nicaragua, Venezuela en Nauru erkend. De afscheiding van beide provincies, die teruggaat tot de ondergang van de Sovjet-Unie in 1991, ging gepaard met etnische zuiveringen, gedwongen verhuizingen en grote vluchtelingenstromen. Het Strafhof wil deze nu gaan onderzoeken. Rusland is geen lid van het Strafhof. Het heeft, net als de Verenigde Staten, alleen het statuut ondertekend. Georgië is wel toegetreden tot het Hof in Den Haag.

In Georgië was in de zomer van 2008 president Micheil Saakasjvili aan de macht. Hij zocht aansluiting bij het Westen. In Moskou was kort daarvoor Dmitri Medvedev geïnstalleerd en had de huidige president Vladimir Poetin zich in 2008 voor vier jaar teruggetrokken als premier. Kort voor de vijfdaagse oorlog had de NAVO op een topconferentie in Roemenië zowel Georgië als Oekraïne de opening geboden om op termijn lid te worden van het Westerse bondgenootschap. Onder druk van Duitsland en Frankrijk had de NAVO een direct lidmaatschap van de hand gewezen.

De beslissing om een zaak rond de Russisch-Georgische oorlog bij het Strafhof te openen, is niet unaniem. Eén van de drie rechters vindt de reikwijdte van het onderzoek te ruim en heeft daarom een minderheidspositie ingenomen.