#pgbalarm? Kitty Beelen had zo haar eigen problemen

Even was Kitty Beelen een bekende Nederlander, toen ze op de bres stond voor de zorgbehoevende pgb-houder. Tot haar zorghuis bankroet ging. Nu worden de scherven geruimd. Fiscus, SVB en gemeente: niemand hield toezicht.

Waar vroeger priesters werden opgeleid, vestigde onderneemster Kitty Beelen een zorghuis voor hulpbehoevende ouderen  met een pgb. De administratie was een puinhoop. Foto's Merlin Daleman

Bart van de Kerkhof heeft vorige week zijn dementerende vader verhuisd, vanuit de ‘pionierslocatie’ van Zorgdorp Deurne naar een zorghotel elders in Brabant. Hij is teleurgesteld. In Deurne zijn grote financiële problemen aan het licht gekomen. „Het is enorm zuur dat vader weg moest. Dat er straks van het hele pgb-verhaal van Kitty Beelen niets meer over is.”

De familie Van de Kerkhof raakte vorig jaar betrokken bij de grote problemen met uitbetaling van persoonsgebonden budgetten, pgb’s, door de Sociale Verzekeringsbank. Afgelopen vrijdag stapte de bestuursvoorzitter van de SVB op, Nicoly Vermeulen, onder meer vanwege een uit de hand gelopen conflict tussen haar uitkeringsinstantie en Kitty Beelen, uitbater van Zorgdorp Deurne.

Veel meer dan de ambtenaar Vermeulen, die bewust op de achtergrond bleef, werd Kitty Beelen het gezicht van de pgb-affaire. Ze was niet weg te slaan uit de media, als aanklager van de SVB en staatssecretaris Van Rijn (PvdA, Zorg). En ze manifesteerde zich als voorvechter van de belangen van mensen als de vader van Bart van de Kerkhof, een hulpbehoevende oudere met een pgb.

Maar nog geen jaar later is Beelens roemloze aftocht uit de pgb-zorg aanstaande. Haar ene bedrijf werd eind vorig jaar failliet verklaard, en deze woensdag volgt naar verwachting de andere tak. Met de curator, die haar „wanbeleid” verwijt, heeft ze een moeizame relatie. Ook de vertrokken familie Van de Kerkhof is inmiddels zeer kritisch: „Vooropgesteld: de zorg is altijd goed geweest. En we vonden haar moedig en brutaal. Maar nu blijkt dat ze al die tijd, dus ook toen ze op de barricaden stond, haar eigen zaakjes totaal niet op orde had”, zegt zoon Bart.

Kitty Beelen (55) is een kettingrokende, volkse zorgondernemer uit Gelderland, getrouwd met een aannemer uit haar geboortedorp Heumen. Na te hebben bemiddeld in nachtportiers voor hotels, opende zij in 2013 een ‘zorghuis’ in een bijgebouw van het Missiehuis Sint Willibrord te Deurne. Daar werden vroeger priesters opgeleid, en er was lange tijd een conferentiehotel gevestigd. Toen Beelen er begon, woonden er nog vijf bejaarde paters – die ook werden ondergebracht in haar ‘zorgdorp’. Kern van Beelens formule: families van vaak zwaar demente ouderen huren een kamer bij haar, betalen apart voor eten en drinken, en rekenen verzorging af via een persoonsgebonden budget dat zij met toestemming van de gemeente Deurne uitbetaald krijgen door de SVB.

Onbegrijpelijke passages

Vader Van de Kerkhof was een van de eerste bewoners. De familie verbaasde zich over de talrijke spelfouten en onbegrijpelijke passages in de contracten die zij onder ogen kregen. „Maar we mochten van Kitty gewoon de contracten corrigeren”, zegt zoon Bart. „Er was wel gedoe over de hoogte van het pgb. Kitty stelde een zwaarder zorgpakket voor, waarvoor wij dan extra geld aan moesten vragen. Toch kozen we voor haar, vooral omdat vader per se in Deurne wilde blijven, bij de paters.”

Per maand kostte dit de Van de Kerkhofs zo’n 2.000 euro per maand voor kost en inwoning en zo’n 3.200 euro voor de zorg. Dat laatste bedrag – voor zwaardere patiënten nog hoger – werd volledig betaald uit het persoonsgebonden budget.

Begin 2015 raakte Zorgdorp Deurne in grote problemen. Het pgb-geld dat de hoofdmoot van Beelens omzet vormde, werd maar niet overgemaakt. Of er kwamen bedragen binnen die helemaal niet klopten. Bij de overboekingen was evenmin aangegeven bij welke patiënten het geld hoorde.

De problemen in Deurne stonden niet op zichzelf. De SVB, sinds 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de betalingen, had de zaken niet op orde. Tienduizenden zorgverleners kregen geen geld, werden te laat betaald of ontvingen onjuiste bedragen. Sommige patiënten bleven daardoor verstoken van zorg.

Voor Kitty Beelen waren de problemen extra lastig. Geldzorgen liepen als een rode draad door haar loopbaan als ondernemer, en ook begin vorig jaar had ze acute betalingsproblemen. Dat maakte dat ze zich aansloot bij het #pgbalarm, een campagne die zich op dat moment nog vooral op Twitter afspeelde.

Tegen het Eindhovens Dagblad zei Beelen half februari: „Als ik het gevoel heb dat het niet klopt, dat er vreemde dingen gebeuren, dan word ik meestal steeds fanatieker. […] Als het dan nodig is, ga ik de barricaden op.” En dus twitterde Beelen volop over de „schande”, en de „grote ellende” die haar overkwam.

‘Probleem opgelost’

Begin maart stuurden de advocaten van Kitty Beelen een harde brief aan de SVB. Medewerkers van het Zorghuis „dreigden weg te lopen” als betaling nog langer zou uitblijven, aldus de brief: „Zij hebben hun inkomen nodig om de kosten van hun levensonderhoud te voldoen en worden door uw toedoen op hun beurt in de betalingsproblemen gebracht […] Gevolg is dat de zorg voor bewoners en andere betrokkenen op dit moment nauwelijks kan worden gewaarborgd.”

Op 18 maart 2015 verscheen na alle kritiek opeens een opvallend opgetogen tweet van Kitty Beelen: „Probleem tot onze tevredenheid opgelost! #pgbalarm dank voor constructief overleg @SVB_PGB #positievesvbtweet.”

Dit bericht was, bleek twee maanden later, onderdeel van een schikking waarbij ook was afgesproken dat Beelen zich positief zou uitlaten over de SVB. Het uitlekken van deze clausule maakte van Kitty Beelen even een bekende Nederlander. Ze schoof aan bij tv-programma Pauw, waar ze staatssecretaris Van Rijn afserveerde: „Meneer Van Rijn vertelt elke week even zo vrolijk dat het opgelost is”, zei ze in de uitzending. „Maar hállo, het is niet opgelost. Het is nog steeds een puinhoop.”

Wat toen niet naar buiten kwam, was dat Zorgdorp Deurne veel meer problemen had dan uitblijvende pgb-betalingen. Het faillissementsverslag van Zorgdorp Deurne Facilitair BV, het bedrijf van Beelen dat eind 2015 omviel, is daarover duidelijk. De curator trof bij Beelen „geen jaarrekeningen aan” en een belastingschuld van 8 ton. De verliezen in 2,5 jaar tijd bleken opgelopen tot 2,5 miljoen euro. Ook miste de curator 30 duizend euro kasgeld, en waren „navigatiesystemen, drones, motorkleding en een radardetectiesysteem” aangeschaft door het zorgbedrijf. De echtgenoot van Kitty Beelen, de aannemer, mocht de verbouwingsopdrachten doen.

Onderzoek door deze krant laat zien dat de financiële warboel bij Beelen een lange voorgeschiedenis kent. Zo liggen er sinds najaar 2014 drie executoriale beslagen op haar huis – een erfenis uit de tijd dat zij een uitzendbureau voor nachtportiers runde. Dat wist ook de SVB, vanaf het moment dat ze in het voorjaar van 2015 aan de slag ging met de casus-Kitty Beelen.

De uitkeringsinstantie kwam bovendien op andere, veel lagere bedragen uit dan die Beelen claimde, maar koos door alle publicitaire en politieke druk eieren voor haar geld en maakte 165.270,32 euro over aan Beelens Zorgdorp.

Dat de SVB wist dat zij het geld overboekte naar een instelling waarvan de eigenaresse financiële problemen had, werd nergens gemeld. De uitkeringsinstantie stelt in een reactie dat ze alleen aan de bel trekt als sprake is van een „vermoeden van fraude”. Dat was niet zo, en dus betaalde ze gewoon uit.

Nauwelijks toezicht

Navraag bij andere instanties die betrokken zijn bij de controle van initiatieven als die van Beelen, leert dat in feite nauwelijks toezicht bestaat op de bedrijfsvoering van zorginstellingen die uit pgb’s worden gefinancierd. De gemeente Deurne, verantwoordelijk voor de lokale ouderenzorg, verklaart dat ze geen financiële relatie heeft met de zorginstelling, en dus de boeken niet controleert.

Patiënten en hun familie kiezen zelf voor een persoonsgebonden budget. Daardoor ligt de vrijheid zorg in te kopen ook bij hen zelf. De Inspectie voor de Gezondheidszorg laat weten alleen te controleren op zorg – niet of de financiering ervan patiënten in problemen brengt.

Curator Geurt te Biesebeek zei hierover in deze krant, toen Beelens faillissement bekend werd: „Het is verbazend en zorgwekkend dat er niemand van overheidswege meekijkt bij dit soort private zorginitiatieven.” In een toelichting mailt hij nu: „Vanaf augustus 2014 werd er geen loonbelasting meer betaald. Het is niet alleen de SVB die heeft weggekeken, maar ook de fiscus.”

Kitty Beelen zelf zegt dat ze „te zijner tijd” alle verhalen die de ronde doen zal ontzenuwen. „Uiteindelijk komt de waarheid boven. Ik ben nu hard bezig te zorgen dat dit bedrijf een andere eigenaar krijgt. Dan is er rust voor de resterende 22 bewoners en het personeel. Daarna moet ik bijkomen. Alleen mijn naam wordt genoemd, maar ook de gemeente en de verhuurder van het pand treft blaam.”

Beelen zegt dat ze „ongetwijfeld” fouten heeft gemaakt. „Maar er is een verschil tussen domme dingen doen om daar zelf beter van worden, en domme dingen doen uit onwetendheid. De zorg voor de patiënten is hier altijd goed geweest. Ik bereid me voor op een lange nasleep, en ik kan alles uitleggen.”

Zo is die drone waarover de curator zich verbaast aangeschaft om de dakgoten te inspecteren, zegt ze. „Dat motorpak is van mijn compagnon, die het gebruikt voor woon-werkverkeer. En de verbouwingen deed mijn echtgenoot tegen kostprijs.”

Bart van de Kerkhof, die de overname van het zorgdorp door een andere partij niet heeft afgewacht en zijn vader weghaalde uit Deurne, denkt er het zijne van. „De maatschappelijke en financiële schade is groot. Kitty kan mooi praten en ze is voor de duvel niet bang. Maar het blijft wonderlijk dat zij zonder noemenswaardige controle tonnen aan zorggeld kreeg overgemaakt. En dat iedereen daar gewoon mee doorgaat totdat de zaak klapt en we met zijn allen de scherven moeten opruimen.”