Kijk terrorist, onze agent is geen watje

Een nieuwe politie-eenheid van 450 gespecialiseerde schutters is volgens experts een gepast antwoord op terreurdreiging. 

Een agent met een mitrailleur bij het Scheepsvaartmuseum in Amsterdam. Foto: ANP/Remco de Waal

Een proportionele reactie op terreurdreiging. Dat vindt Jaap Timmer, universitair hoofddocent maatschappelijke veiligheid (VU) en gespecialiseerd in politievraagstukken, van het versneld opleiden van 150 specialistische schutters bij de politie. „Met militairen op de straat zouden we overdrijven. We moeten het niet zoals in Frankrijk tot een avondklok laten komen.”

De nieuwe schutters zullen met de huidige 300 schutters een zelfstandige eenheid vormen, in plaats van dat zij deel uitmaken van de mobiele eenheid. Naast het reguliere dienstwapen dragen zij een MP5, een pistoolmitrailleur. De uitbreiding van de schutters was al gepland, maar is versneld na de aanslagen van Parijs in november. De eerste agenten zijn intussen hun opleiding begonnen.

Timmer vindt het heel verstandig dat de politie het opleiden van de extra schutters „met enig tromgeroffel” bekendmaakt, vindt Timmer. „Aan de ene kant laat je terroristen zien: wij zijn niet de Nederlandse politiewatjes op de fiets die jullie denken dat we zijn, het is hier geen appeltje-eitje. En tegen het publiek zeg je: let op, wij hebben een adequaat antwoord op het gevaar van aanslagen.”

Is het toevoegen van 150 schutters aan de eenheid daarvoor voldoende? Timmer: „Niks doen is geen optie, dat geldt voor heel Europa. Maar we weten niet waar de dreiging is, en van welke omvang die is. Deze groep van 450 mensen is afhankelijk van informatie. Over tien, twintig jaar kunnen we pas zeggen of dit de goede beslissing is geweest.”

De bewakingseenheid werd deze week al ingezet bij de top van Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie in Amsterdam. De agenten zullen niet alleen gebouwen als rechtbanken bewaken, maar ook surveilleren in winkelcentra, of stations. Voor de inzet is toestemming nodig van de lokale driehoek.

Zware wapens

Zware wapens in het straatbeeld, helemaal nieuw is het niet. Ook bij beveilig van een politieke top, of de bewaking van een schip met cocaïne dagen agenten zichtbaar zware wapens. En de Tweede Kamer en joodse scholen en instellingen hebben bewaking van de marechaussee – politie met militaire status.

De zwaar bewapende agenten kunnen een dubbel gevoel oproepen, zegt onderzoeker Jelle van Buuren van het Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme. „Recent onderzoek toont dat bij een plek waar veel blauw op straat is de helft van de mensen een gerust gevoel krijgt, en de andere helft in paniek raakt omdat ze denken dat er iets ergs aan de hand is. Communicatie over het waarom van agenten met deze wapens is belangrijk.”

Inzet van het leger op straat wordt door het publiek als nog onveiliger ervaren, zegt Van Buuren. „Mensen associëren het leger altijd met oorlog. Dat geeft zeker geen beter gevoel in deze verschrikkelijke tijden, en dat is nu juist wat je als overheid wilt voorkomen, omdat de terroristen uit zijn op angst bij de bevolking.”

Ook Timmer vindt het goed dat anders dan in omringende landen geen militairen op straat staan. „Dat heeft historische gevoeligheid. Niet door de oorlog, maar door incidenten als het beschieten van demonstrerende bouwvakkers in de jaren 60. Groen op straat heeft een kwade geur.”