‘Een totale adrenalinerush’

De Mexicaanse regisseur Iñárritu maakt Oscarmateriaal van een simpel scenario over een man die door een beer wordt aangevallen en probeert te overleven in de vrieskou.

Copyright: © 2016 Twentieth Century Fox Film Corporation. All rights reserved.

De premisse is „behoorlijk primitief”, dat geeft Alejandro González Iñárritu direct toe: „Alles wat we over Hugh Glass weten, is dat hij door een beer wordt aangevallen, achter wordt gelaten, en zichzelf driehonderd kilometer moet voortslepen in de winter.”

Maar in de handen van de Mexicaanse regisseur is ook dit scenario goud geworden. Na de vier Oscars voor Birdman vorig jaar - film, regie, script, camera - gaat nu The Revenant aan kop in de Oscar-strijd met twaalf nominaties, waaronder opnieuw beste film en regie, de mannelijke hoofdrol van Leonardo DiCaprio en het camerawerk van Emmanuel Lubezki.

Volgens Iñárritu (52) hebben de veelal positieve reacties te maken met de „simpele ruggengraat” van The Revenant (letterlijk: uit de doden herrezen geest). „Het is als goede muziek. Eerst een lekkere, simpele beat. Later kun je improviseren en jazzy dingen doen, maar niemand kan de weg kwijtraken.”

Als jager in de wildernis, begin negentiende eeuw, zegt DiCaprio in veel scènes geen woord. Middenin de film spreekt veertig minuten zelfs helemaal niemand. Iñárritu: „Door de leegte is er ruimte om het karakter op te bouwen, ook de spirituele dimensie, zijn verleden en dromen, pijn en survival-instincten.”

Met halflang haar, een sikje en een vermoeide oogopslag ziet de regisseur er tijdens een ontmoeting in Beverly Hills zelf uit alsof hij zojuist uit de wildernis is gearriveerd. Zo voelt het ook een beetje nu de film voltooid is, vertelt hij. De productie was een beproeving voor hemzelf, de acteurs en de honderden technici. In de Canadese en Argentijnse bergen werd alles buiten opgenomen, in de extreme kou op meer dan drieduizend meter hoogte.

Magisch licht

Omdat hij uitsluitend in daglicht wilde filmen, was er per dag niet meer dan anderhalf, soms twee uur om te werken. „Het grootste deel van de tijd zaten we te wachten op het magische licht”, zegt Iñárritu. Voor de rest was het repeteren, met gevoelloze handen en bevroren baarden.

Repeteren was noodzakelijk. De eveneens Mexicaanse cameraman Lubezki filmde met brede lenzen en zijn shots waren als zorgvuldig gerepeteerde theaterscènes. Een gestroomlijnde choreografie was cruciaal. Als regisseur - en kijker - zie je vrijwel alles in het blikveld van 180 graden vóór je, aldus Iñárritu. Intussen zijn er achter de camera tientallen mensen bezig alles in goede banen te leiden.

Tijdens een vechtscène met galopperende paarden, schietende jagers, een vertrekkend bootje en overal bloed - één lange shot - mocht er niets misgaan. „Het is als een Zwitsers uurwerk. Alles is gepland. Nul improvisatie.” Gaat zoiets goed, dan ervaren acteurs en crew een „totale adrenaline rush”, zegt Iñárritu. Ook al is het -20 graden.

„Iedereen beseft dat zo’n project miljoenen kost. Als je het fout doet, neem je heel wat mensen te grazen. We deden dit onder barre omstandigheden. Er werd echt geleden. Hopelijk is dat eraan af te zien.” Het budget bedroeg 135 miljoen dollar (124 miljoen euro), in de eerste weken heeft de film in de VS al zo’n 100 miljoen dollar opgebracht.

Na het succes bij de Golden Globes lijkt het er op dat The Revenant eveneens zal scoren bij de Oscars. De makers vormen samen het A-Team van Hollywood. Voor Birdman kreeg Iñárritu vorig jaar vier Oscars, cameraman Lubezki wist zelfs de vorige twee Oscars te winnen: voor Birdman in 2014 en Gravity in 2013. En DiCaprio? Hij is vier keer eerder als acteur genomineerd, maar greep telkens mis.

Vrouwonvriendelijk

In de media klinkt wel kritiek. Te weinig verhaal, geen emotioneel houvast voor de kijker. Net als The Hateful Eight van Quentin Tarantino zou The Revenant vrouwonvriendelijk en gewelddadig zijn. Maar Iñárritu zegt dat hij slechts de werkelijkheid wil laten zien. „Die mensen werden blootgesteld aan extreme gevaren. Beesten, ziekte, geweld, andere culturen. Uit de dagboeken blijkt ook dat er bijna elke dag wel een vent verdween.”

Het was de tijd van rauw pionierskapitalisme. Avonturiers probeerden rijk te worden van de bonthandel in het onherbergzame land. De indianen waren vaak vijanden, hun vrouwen sekspartners. „Het is niet dat ik van geweld houd”, zegt Iñárritu. „Geweld was gewoon een deel van het alledaagse bestaan.”

In de meest besproken scène is alles gedaan om zo dicht mogelijk bij de realiteit te komen. Het personage van DiCaprio wordt door een grizzlybeer te grazen genomen. Ter voorbereiding sprak de regisseur „een totaal crazy kerel” uit Montana, die op zijn beurt 127 mensen had geïnterviewd over hoe het voelt om een berenaanval te overleven. „Ik wilde de grammatica van film gebruiken om te beleven hoe dat is.” De stuntman die de beer speelde, liet vorige week van zich horen in de media. Hij oefende eindeloos in een felblauw pak met een berenkop op zijn hoofd, vertelde hij, „om zo authentiek mogelijk over te komen”.

Bovenal wilde Iñárritu per se niet „dat Hollywood-ding” doen. „We geven dieren altijd emoties en motieven. Onzin. Voor de beer is Leo een snack. Dit dier is niet slecht of kwaadaardig. Hij moet de jongen beschermen en voeden. That’s all.”

Iñárritu beschouwde zijn film als een realistisch relaas over wraak en verlossing. Totdat hij The Revenant bekeek met een ernstig zieke vriend. „Hij was in tranen. Dit gaat over weerstand en veerkracht, zei hij. De aanval van de grizzly staat symbool voor uitdagingen. We verliezen een naaste, raken een baan kwijt, het zijn veldslagen. Ik hoop dat de film inspiratie biedt om door te gaan.”