Column

Democratie is niet voor bange mensen

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl, Twitter: @Juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Toch nog even terug naar Spijkenisse. In mijn vorige stukje bleef één vraag onbeantwoord: Waarom werden de demonstrerende feministen daar opgepakt en konden de scheldende volgelingen van Geert Wilders ongestoord hun gang gaan? Burgemeester Mirjam Salet had de hele zaterdag contact met de politie. „Wilders was hier van harte welkom”, zegt haar woordvoerder (zelf wil Salet niets zeggen). „Maar de tegendemonstranten riepen gevoelens op bij anderen.” 

Voor de goede orde: de anderen, dat waren de mannen en vrouwen die tegen de feministen riepen: „Daar moet een piemel in.” En: „Ze zouden júllie moeten verkrachten.”

Zíj waren toch verbaal agressief, zeg ik. „In zo’n geval”, zegt de woordvoerder, „moet je de haard wegnemen. Die dames kwamen hier bovendien niet vandaan.”

Democratie is niet voor bange mensen, denk ik als ik ophang.

Ik vraag het Bas de Gaay Fortman, oud-politicus, als jurist gespecialiseerd in de rechten van de mens. Hij heeft net het manuscript van zijn boek Moreel erfgoed bij de uitgever ingeleverd. Hij moet een beetje grinniken om het niet-van-hier argument. „Wilders komt toch ook niet uit Spijkenisse?”

Geert Wilders, zegt hij, wil van Nederland een structureel discriminerende staat maken. „Zijn programma: eigen volk eerst, de grenzen dicht en mensen discrimineren op hun godsdienst.” Hij schendt daarmee artikel 1 van de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. „Een enkeling die er iets van zegt.”

Goed, zo iemand komt in Spijkenisse busjes verzetsspray uitdelen. „Een boodschap gericht tegen asielzoekers als groep”, zegt De Gaay Fortman. „Tien vreedzame vrouwen worden verbaal aangerand en uiteindelijk zelf gearresteerd. De burgemeester vraagt zich niet af: wie bedreigt hier de rechtsstaat? De rechtsstaat – die individuele bescherming biedt – wordt op z’n kop gezet.”

Een burgemeester zou ruimte moeten geven aan beide partijen, vindt hij. „Maar ook sommige bewoners van Spijkenisse zouden dat moeten doen. In plaats daarvan tasten ze de vrouwelijke waardigheid aan.”

Blijft de vraag: waarom laat een PvdA-burgemeester dan de ene groep demonstranten arresteren en de andere ongemoeid?

„Elke keer dat de PVV in de peilingen weer een zetel wint, neemt de angst toe”, zegt De Gaay Fortman. „Misschien denkt men dat tegenspraak Wilders groter maakt. Feit is dat een politieke hoofdstroom hem niet bestrijdt door tegenspraak, maar door te proberen een humane versie van zijn programma te adopteren.”

Verkeerd ingeschat, vindt hij. „In het democratische tegengeluid ligt het antwoord. Precies datgene wat deze tien feministen probeerden te doen.”