‘De rijkste 62 mensen bezitten evenveel als de armste 3,6 miljard’

Dat stelde hulporganisatie Oxfam Novib vorige week.

Foto AFP

De aanleiding

Voor de derde keer presenteerde hulporganisatie Oxfam Novib een rapport over ongelijkheid in de wereld, aan de vooravond van het World Economic Forum in Davos. Dit keer was de titel van het rapport: An Economy for the 1%, verwijzend naar de rijkste 1 procent die evenveel zou bezitten als de rest van de wereld.

In Davos kwamen tot en met zaterdag 2.500 van de belangrijkste mensen bijeen: regeringsleiders, kunstenaars, uitvinders en zulks. De boodschap van Oxfam Novib was alarmerend: de kloof tussen arm en rijk neemt extremere vormen aan. Waar in 2010 nog 388 rijken evenveel bezit hadden als de helft van de wereld, zijn dat er nu nog maar 62. Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

Oxfam Novib haalde de inkomenscijfers voor de armste 50 procent van de wereld (nu 3,6 miljard mensen) uit het Global Wealth Databook 2015 van de Zwitserse bank Credit Suisse, die dat voor de zesde keer samenstelde. In het rapport van ruim zestig pagina’s uit oktober vorig jaar staan uitgebreide tabellen met inkomenscijfers van huishoudens uit alle landen ter wereld, gebaseerd op getallen van de Wereldbank. De totale bezittingen van de 3,6 miljard armsten zijn 1.751 miljard dollar waard.

Voor de rijksten gebruikte Oxfam Novib getallen van Forbes, die in real time bijhoudt hoe de enorme vermogens van miljardairs fluctueren.

En, klopt het?

In algemene zin: de getallen uit het rapport van Credit Suisse en Oxfam zijn schattingen. Het probleem met de getallen van Forbes is dat de superrijken niet met hun jaarrekeningen staan te zwaaien – hun precieze vermogen verzwijgen ze het liefst. Criminelen mogen niet weten wat er precies bij wie te halen valt. Maar, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Tilburg University, Forbes zit heus wel in de buurt. „Het is speurwerk, maar neem nu alle huizen en aandeelpakketten van Bill Gates: die gegevens zijn gewoon op te vragen.”

Belangrijk probleem met die superrijken is, zegt Eijffinger: „Je kunt met zekerheid zeggen dat het getal 62 niet klopt. Bij Bill Gates is het simpel: zijn vermogen (76 miljard) is aan hem persoonlijk toe te schrijven. Maar bij veel anderen in die top-62 gaat het om het familievermogen waarbij één persoon in dit geval eindverantwoordelijk is. Het zit daarom denk ik eerder richting de 100.”

In het rapport staat dat de 62 rijken samen goed zijn voor 1.762 miljard dollar. Maar dat was in oktober 2015, de datum die in het rapport staat. Nadien stortte in China de beurs in. Duidelijk wordt daardoor hoe fluïde het vermogen van deze groep is: in de top-62 staan zeker zeven Chinezen en zakenmannen uit Hongkong die geld verloren hebben sinds die crisis: zo’n 200 miljard sinds oktober. De top-62 is nu goed voor 1.584 miljard dollar. Je moet op het moment van schrijven doortellen tot plaats 78 op de Forbes-lijst om op gelijke hoogte te komen met de totale waarde van de armste helft van de wereld.

Tot slot nog een nuancering over de kwalificatie ‘arm’. In het rapport van Credit Suisse staat dat opvallend veel Europeanen en Amerikanen bij de armste 50 procent horen, maar dat komt omdat het voor hen gemakkelijk is om grote schulden te maken, bijvoorbeeld voor het afsluiten van een hypotheek. De getallen die de bank gebruikt zijn het resultaat van vermogen minus schulden. Feit is dat mensen met hoge schulden in rijke landen niet per se arm zijn.

Conclusie

Het getal 62 kan niet helemaal kloppen. Niet iedereen op de ranglijst van Forbes bezit het bedrag achter zijn of haar naam persoonlijk. Meestal gaat het om familievermogen. Daarnaast is de waarde van die top-62 sinds de beurscrisis in China gedaald met zo’n 200 miljard dollar. Er zijn nu 78 superrijken nodig (en veelal hun familie) die een vermogen hebben dat overeenkomt met de armste helft van de wereld. We beoordelen de stelling dus als grotendeels onwaar.