Polen samen met zijn buren tegen Poetin

Polen richt met Litouwen en Oekraïne een troepenmacht op. Het is een signaal aan grote buur Rusland.

De defensieministers van Polen, Oekraïne en Litouwen maandag in Lublin. Foto EPA

De defensieministers van Polen, Litouwen en Oekraïne vierden maandag in het Poolse Lublin de oprichting van een gezamenlijke troepenmacht. De brigade, die vanaf 2017 operationeel moet zijn, zal bestaan uit 4.000 troepen. Zij kunnen optreden als vredeshandhavers onder de vlag van de VN, maar gaan zich ook bekommeren om de modernisering van het Oekraïense leger.

De militaire samenwerking tussen twee landen die deel uitmaken van de NAVO en Oekraïne – geen lid van het transatlantische bondgenootschap – is een „duidelijk signaal aan het adres van iedereen die de vrede in Europa wil ondermijnen”, verklaarde de Poolse defensieminister Antoni Macierewicz.

Dat wordt vooral gezien als boodschap aan Rusland. Het grote buurland van de drie annexeerde in 2014 de Krim en ondersteunt de pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne.

Ook de voormalige communistische staten Polen en Litouwen voelen zich bedreigd door de Russische agressie. Het Litouwse ministerie van Defensie rapporteerde deze maand dat NAVO-jachtvliegtuigen in 2015 160 Russische vliegtuigen onderschepten die het luchtruim boven de Baltische Zee schonden, een toename van 14 procent ten opzichte van 2014.

Maar banden tussen NAVO-lidstaten en Oekraïne zijn voor Moskou een gevoelig punt, net als de aanwezigheid van NAVO-contingenten in de voormalige Russische invloedssfeer. De Poolse regering van het nationalistische Recht en Rechtvaardigheid (PiS) hoopt haar bondgenoten te overtuigen om op de NAVO-top van juli in Warschau een permanente troepenmacht in Polen te legeren, maar andere lidstaten staan weigerachtig tegenover een beslissing die Moskou als provocatie zou opvatten.

Vorige week zorgde de Poolse defensieminister Macierewicz voor verwarring met de aankondiging dat het Verenigd Koninkrijk toch „permanent” troepen zou stationeren in Polen. NAVO-diplomaten ontkenden het bericht. Londen zou wel 1.000 soldaten willen sturen om deel te nemen aan NAVO-oefeningen dit jaar en in 2020 nog eens 1.000 troepen als onderdeel van een task force met roterende leiding. Maar dat past volgens de NAVO in het kader van een „persistente” en dus niet permanente aanwezigheid. Polen werkt intussen aan een flinke uitbreiding van het eigen wapenarsenaal.

Met de Litouwse en Oekraïense vrienden deelt Polen een complexe geschiedenis: Polen en Litouwen vormden een gemenebest dat grote delen van het huidige Oekraïne omvatte, maar in 1795 opgedeeld werd tussen Oostenrijkers, Russen en Pruisen. Na de dertienjarige oorlog van 1654 tot 1667 tussen het gemenebest en het Russische tsarenrijk, kwamen zowel het oostelijke deel van Oekraïne als Kiev onder Russische controle. In de Tweede Wereldoorlog verloor Polen voor de laatste keer definitief de controle over West-Oekraïne.