Magnus Carlsen speelt met zijn ondoorgrondelijke blik

De Noorse wereldkampioen gaat na dit weekend alleen aan de leiding in Wijk aan Zee. Woensdag wacht de partij tegen Anish Giri, die een vol punt achterstand heeft.

Foto Koen Suyk/ANP

Magnus Carlsen kan een trucje. Als hij voor een camera moet verschijnen, kan de Noor zijn gezicht aanzetten. Ineens is er een lach, een welwillende blik, en in soepele bewoordingen geeft hij antwoord op vragen. Zo stond hij daar, ogenschijnlijk toegankelijk, nadat hij zaterdag in het Tata Steel schaaktoernooi zijn derde overwinning op rij had geboekt.

Spelend met zwart had de wereldkampioen met een uitdagende opstelling Pavel Eljanov tot een stukoffer verleidt en zonder aarzeling was hij de verwikkelingen ingedoken. Om de eenvoudige reden dat hij zich niet kon voorstellen dat ze slecht voor hem zouden uitpakken. Zijn gevoel had hem niet bedrogen en hij won een mooie partij. Carlsen vertelde het vlot en helder, maar nauwelijks was de camera uit of zijn gezicht trok weer samen tot nors en ondoorgrondelijk.

Die naar binnen gekeerde houding, alsof hij zich nauwelijks bewust is van wat zich om hem heen afspeelt, etaleert Carlsen ook aan het schaakbord. In Noorwegen werd een filmpje een hit waarin een acteur nadeed hoe de nationale held soms zuchtend en lijdend onderuitgezakt aan het bord zit.

Terwijl die houding niets zegt over hoe hij zich eigenlijk voelt. In Wijk aan Zee heeft hij het nadrukkelijk naar zijn zin. Hier behaalde hij als 13-jarig jochie in 2004 zijn eerste grootmeesterresultaat en sindsdien liet hij slechts één keer verstek gaan. Bij andere toernooien wil hij nog wel eens speciale eisen hebben zoals een hotelsuite, of een vaste tafel om al zijn partijen aan te spelen, hier voelt hij zich zonder verdere poespas op zijn gemak. Juist dan kun je op avontuur gaan en, als je de slag te pakken krijgt, kunstwerkjes afleveren. Vorig jaar won hij na een zwakke start zes partijen achter elkaar, nu rolden er na een stroef begin ineens drie fraaie overwinningen uit zijn hoge hoed.

Van een vierde winst op rij kwam het niet. In de tweede partij van het weekend speelde Carlsen opnieuw met zwart en moest hij zich tevreden stellen met een gezonde remise tegen Sergei Karjakin. Dat kon nauwelijks een teleurstelling zijn, want de Rus is een van de favorieten in het Kandidatentoernooi, over twee maanden in Moskou, waar de volgende uitdager voor Carlsen bepaald zal worden. Wel bleek die remise voldoende om alleen koploper te worden.

Voor die meevaller mocht hij David Navara bedanken. De ultrabescheiden Tsjech haalde Fabiano Caruana onderuit in een dijk van een partij en schroefde zijn populariteit verder op met een typische reactie. Hij bood nog net niet zijn excuses aan, maar benadrukte wel dat Caruana de onnauwkeurigheden die hij beging nooit zou hebben begaan als hij niet zo moe was geweest van de lange partijen die hij tot nu toe had gespeeld.

Anish Giri heeft bij het begin van de slotweek een vol punt achterstand op Carlsen, tegen wie hij woensdag speelt, met wit. Giri won van Loek van Wely, maar kwam niet verder dan remise tegen Evgeni Tomashevsky. Na de opening was hij hoopvol, omdat hij alles bereikt had wat hij wilde bereiken. Een nadere studie van de stelling leerde hem dat de werkelijkheid prozaïscher was en dat de Russische kampioen al zijn zwakke punten kon verdedigen.

Het treffen met Van Wely werd vooraf door de Brabander aangekondigd als de partij van het toernooi. Voor hemzelf dan. Er was één partij die hij ging winnen en dat was die tegen Giri, zijn opvolger als beste speler van het land. Na afloop was Van Wely opvallend rustig. Gelaten stelde hij dat hij blijkbaar niet leerde van zijn fouten. In 1995 had hij aan de vooravond van zijn eerste partij tegen Jan Timman publiekelijk aangekondigd dat hij ging winnen, om vervolgens vrij geruisloos te verliezen. En ook dit keer wist hij zijn voorspelling niet waar te maken.

Als troost voor Van Wely was er een dag later wel een uitstekende overwinning in stijl op Hou Yifan. De nederlaag van de Chinese werd meelevend gevolgd door eregast Judit Polgar, de vorige beste schaakster van de wereld. Tijdens haar bezoek bezwoer de Hongaarse diverse keren dat ze definitief gestopt is met schaken, maar ze moest nu wel bekennen dat ze nog bijna fysiek meevoelde met Hou Yifan.