Portugal kiest gematigde kandidaat als president

Portugal kiest met Marcelo Rebelo de Sousa een conservatieve president naast een linkse regering.

Marcelo Rebelo de Sousa brengt zijn stem uit tijdens de Portugese presidentsverkiezingen. Foto Paulo Duarte/AP

De gematigde Marcelo Rebelo de Sousa is verkozen tot nieuwe president van Portugal. In de eerste verkiezingsronde kreeg de oud-leider van de conservatieve partij PSD ruim 52 procent van de stemmen, meldt AFP nadat 95 procent van de stemmen is geteld. Zo komt er een conservatieve president naast een linkse regering.

Rebelo de Sousa gold vooraf als de grote favoriet. Het was niet de vraag of hij zou winnen, maar of hij meer dan één stemronde nodig zou hebben om een absolute meerderheid van de stemmen te krijgen. Rebelo de Sousa was vier jaar voorman van de conservatieve partij PSD en was daarvoor hoogleraar rechten, journalist en politiek analist. Hij geniet grote populariteit in Portugal dankzij een landelijk bekende televisieshow.

Mocht de drempel van 50 procent niet zijn gehaald, dan zou op op 14 februari een nieuwe ronde zijn gehouden tussen de twee kandidaten die op zondag de meeste stemmen kregen. Van de negen andere kandidaten was dat naast Rebelo de Sousa de onafhankelijke en links-georiënteerde Antonio Sampaio da Novoa; hij kreeg 22 procent van de stemmen. De opkomst lag volgens AP op 52 procent.

Evenwicht en stabiliteit

In Portugal heeft de president geen uitvoerende macht. Wel kan de president met een veto nieuwe wetgeving tegenhouden en het parlement naar huis sturen en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Pikant, omdat Rebelo de Sousa de voormalig leider van de conservatieve PSD is en er op dit moment een links minderheidskabinet aan de macht is.

Maar Rebelo de Sousa toonde zich gematigd tijdens de aanloop naar de verkiezingen. Zo zei hij tijdens de campagne dat “de president een factor van stabiliteit moet zijn, niet van instabiliteit”. Nieuwe verkiezingen lijken dan ook niet aan de orde, zo schreef correspondent Koen Greven afgelopen vrijdag in NRC Handelsblad. Van de nieuwe president wordt juist verwacht dat hij stabiliteit en evenwicht brengt in het wankele Portugese politieke landschap:

“Portugal heeft een turbulent politiek jaar achter de rug. [...] Na de verkiezingen van 4 oktober viel de nieuwe centrum-rechtse regering van Pedro Passos Coelho binnen twee weken. Tot ieders verrassing zocht de socialist António Costa steun bij het Linkse Blok en de communisten. Zo kreeg Portugal een links minderheidkabinet met gedoogsteun uit onverwachte hoek.”

De afgelopen jaren, onder de centrum-rechtse president Aníbal Cavaco Silva, zigzagde het land tussen socialistische en rechts-georiënteerde kabinetten. Een regering onder leiding van de socialistische premier José Socrates vroeg in 2011 een noodlening van 78 miljard euro aan de trojka. Daarna voerde een centrum-rechts kabinet harde bezuinigingen door. De huidige socialistische regering heeft die kostenbesparingen weer enigszins teruggedraaid.