En dan sta je alweer in het rood

Bijna de helft van de Nederlanders staat weleens in de min op zijn betaalrekening. Af en toe is niet erg. Maar constant boven je stand leven is duur, en soms zelfs risicovol.

Foto iStock

Rood staan is duur: de rente kan oplopen tot maximaal 15 procent, een percentage dat wettelijk is vastgelegd. En toch staat bijna de helft van de Nederlandse huishoudens weleens in de min op zijn betaalrekening, volgens onderzoek van budgetinstituut Nibud. Zo kunnen er aan het eind van de maand hoge facturen binnenkomen terwijl het salaris nog niet is overgemaakt.

Jammer, maar overkomelijk. Vervelender wordt het wanneer je structureel in de min staat. Bij bijna een kwart van de Nederlanders is dat volgens het Nibud-onderzoek het geval. Bedragen noemt het Nibud niet, maar de Autoriteit Consument en Markt (ACM) registreerde in een onderzoek uit 2013 een gemiddeld tekort van ongeveer 1.400 euro.

Stel dat je de helft van het jaar zó diep in het rood zou blijven staan, dan zou dat je jaarlijks ruim 100 euro kosten. Je riskeert bovendien een negatieve notering in de registers van het Bureau Krediet Registratie (BKR). Daarin staat iedereen vermeld die een rekening heeft met een kredietruimte van 500 euro of meer. Met een negatieve aantekening wordt het bijvoorbeeld lastig om een hypotheek te krijgen.

Potjes achter de hand

Dat is allemaal zonde, zeker voor mensen die spaargeld hebben. En dat is vaak het geval. Ruim eenderde van de huishoudens die rood staan heeft een spaarrekening, maar gebruikt dat geld niet om het tekort aan te zuiveren. Onlogisch, aangezien je al blij mag zijn als je op die spaarrekening 1 procent rente vangt.

„Ons advies is om eerst je spaargeld in te zetten”, zegt Nibud-directeur Gerjoke Wilmink. „Soms vinden mensen het niet prettig om daaraan te zitten. Zij denken in potjes die ze achter de hand willen houden voor noodgevallen. Misschien is het in zo’n geval een idee om een ‘tijdelijk te weinig geld’-potje aan te leggen.”

Wilmink zou willen dat banken standaard een seintje geven bij rood staan en - met toestemming - het tekort automatisch aanvullen door geld van de spaarrekening over te boeken. Wel uitkijken dat je niet ongemerkt inteert op je reserves, waarschuwt onafhankelijk financieel planner Greet Vernooij. „Steeds tekort komen sluipt er meestal in.”

Wie om de haverklap rood staat, ontkomt er niet aan naar zijn uitgaven te kijken. „Meer verdienen of minder uitgeven, zo simpel is het”, zegt Greet Vernooij. Zij komt veel mensen tegen die geen grip hebben op hun geldzaken. Vooral bij scheidingen raken zij in de problemen. „Mensen onderschatten hoeveel ze uitgeven. Ze schrikken als ze er echt naar gaan kijken.”

Begin simpel

Serieuze besparingen zijn te boeken op zaken als een lagere hypotheekrente of het schrappen van overbodige verzekeringen. Maar begin simpel: gebruik eens een paar maanden een boodschappenlijstje en houd een huishoudboekje bij, adviseert Vernooij. Dit is volgens haar vaak al genoeg om de uitgaven te beteugelen. „Ik zie elke keer weer dat wanneer mensen bewuster met hun geld omgaan, de controle verbetert. Dat is beter dan continu boven je stand leven en telkens pleisters moeten plakken.”

Sta je voor een onverwachte, grote uitgave en zijn bank- noch spaarsaldo toereikend? Dan kan een persoonlijke lening een optie zijn. De tarieven variëren per bank en situatie, maar reken op zo’n procent of 8. Veel, maar beter dan langdurig een hoog bedrag rood staan. Tenzij het je toch al nooit lukt om te sparen, in dat geval raadt Wilmink van het Nibud een lening af.

Als je leent moet je ook elke maand iets apart zetten. Een keer overslaan, zoals bij sparen, kan niet.

Voor een student die niet met zijn geld uitkomt, kan het volgens haar wijs zijn om wat meer te lenen bij DUO, de overheidsinstelling die de studiefinanciering regelt. Dan moet het wel om onmisbare aankopen gaan. „Voor een vakantie een lening aangaan is dom. Beperk lenen liefst tot investeringen in je toekomstige productiviteit.”

Voorbeelden vindt zij een computer, een studie of een auto. Ook mogelijk is een doorlopend krediet, waarbij je permanent ruimte hebt om extra geld op te nemen en alleen betaalt voor het geleende bedrag. Makkelijk, maar misschien iets te makkelijk. Voordeel van een persoonlijke lening is dat het gedoe rond de aanvraag vanzelf een rem zet op de leenlust. Wie over kapitaalkrachtige ouders beschikt, kan informeren naar een lening of een schenking.

Zodra de lening is afbetaald, maak dan gebruik van je routine om bedragen apart te zetten en bouw een buffer op voor de volgende uitgave. Geen overbodige luxe: een op de vijf Nederlandse huishoudens heeft totaal geen reserves en bijna een op de drie te weinig, aldus het Nibud-onderzoek. De hoogte van die buffer hangt af van je omstandigheden (zie de bufferberekenaar op de site van het Nibud), maar ga zeker uit van 3.000 euro.

Jongeren staan minder rood

De afgelopen tien jaar is het aantal mensen dat rood staat flink gedaald. Vorig jaar had meer dan de helft nooit een tekort, in 2005 was dat slechts 36 procent. Meer mensen houden hun financiële administratie bij, constateert Wilmink. Zij ziet dat ook aan de populariteit van het online budgetadvies van het Nibud.

Wat helpt zijn de mobiele apps van banken, die het makkelijker maken de betaalrekening vaker te raadplegen en ongerechtigheden snel te corrigeren. Daarnaast valt het Wilmink op dat de mentaliteit onder jongeren is veranderd. Zij staan volgens de statistieken gemiddeld minder rood dan mensen tussen 35 en 54 jaar. Wilmink:

Zij stellen vaak een alert in. Jongeren willen gewoon niet rood staan.