Column

Een blik

‘Dus het is, bij wijze van spreken: trek een blik van die muggen open laat ze maar los in zo’n gebied?” Deze vraag werd op de radio gesteld aan een hoogleraar die mocht praten over genetisch gemodificeerde muggen die het Zika-virus zouden moeten tegengaan. “Ja, letterlijk,” zei de hoogleraar, “ze trekken letterlijk een blikje met van die mugjes open.”

Wow, het is sowieso al zeldzaam dat het woord ‘letterlijk’ wordt gebruikt op een manier die niet stiekem-toch-figuurlijk is (“We waren letterlijk helemaal dood na die wandeling”). Maar dit was helemaal mooi, omdat je bij ‘een blik opentrekken’ echt niet verwacht dat dat ooit letterlijk bedoeld wordt, tenzij het over bonen of sardines gaat.

Ik weet niet wie ‘een blik’ is gaan gebruiken in overdrachtelijke zin, maar het is er wel al een hele tijd. Als het gaat over routinematige verslaggeving: “Er wordt weer een blik deskundo’s opengetrokken die allemaal mogen leeglopen over het dreigingsniveau.” Of algemener: “Er werd op internet weer een blik negativiteit opengetrokken.”

Inblikken is de mooiste bewaarmethode die er is, maar sinds het blik het domein van het overdrachtelijke heeft betreden, staat het voor de ultieme voorspelbaarheid, voor het zinloze en het nutteloze. “Er werd voor de Sinterklaasintocht natuurlijk weer een blik agenten opengetrokken, maar denk maar niet dat dat íéts uithaalde.”

Jammer. ‘Het blik’ lijkt zo onder te doen voor ‘de blik’. De blik is iets spannends tussen twee mensen, en ook al worden blikken vaak geworpen, schade ondervindt de blik er niet van.

Waarom is juist het blik geassocieerd met iets negatiefs? We zeggen nooit: Er was weer een bos agenten bijeengeraapt. Of een zak secretaresses. Of een mud kleuters. En kun je zo’n associatie eigenlijk veranderen? Waarschijnlijk alleen als je Ard van der Steur heet, die er afgelopen week deze parel uitgooide: “Ik heb lang gevonden dat ik vond dat het zo was, maar daar denk ik nu anders over.” Niet alleen iets vinden, maar ook vinden dat je iets vindt - dan heb je je eigen denkmechanisme goed onder controle.

Op de radio was iedereen inmiddels bekomen van het ongelooflijke feit dat er létterlijk een blik muggen werd opengetrokken. En toen zei de hoogleraar: “Of in dit geval: een kooitje.” Hè, jammer. Dus toch niet letterlijk een blik.

Gelukkig was het allemaal wel weer poëtisch genoeg om de rest van het gesprek weg te dromen rondom de kwestie: hoe ziet dat er dan uit, zo’n kooitje voor gemodificeerde mugjes?