Willem de wielrenner: een leven in sport én het heelal

Ari Deelder maakte een film over ex-wielrenner Willem Koopman, die lang verwoede pogingen deed de stad van de ondergang te redden.

Iedere Rotterdammer die zich pakweg dertig jaar geleden regelmatig in het centrum vertoonde, zal zich hem moeiteloos herinneren. Willem Koopman alias Willem de wielrenner. Een verweerd, kromgebogen, Catweazle-achtig figuurtje, ‘op aerodynamische wijze’ vergroeid met de inlineskates en de oude racefiets waarop hij zijn dagelijkse patrouilles in de stad uitvoerde. Zwerver met een missie. Rotterdam was een ruimteschip dat elk moment uit het heelal kon worden geschoten door de Romeinen of door buitenaardse wezens, wist Willem. En, niet zelden tot zijn immense woede was het zíjn opdracht om zijn onverschillige plaatsgenoten tegen de totale vernietiging te beschermen.

De kroeg was de cockpit van zijn ruimteschip. Willem had een paar vaste cafés van waaruit de boel enigszins kon worden aangestuurd. Tijdens het uitvoeren van die giga-klus was hij doorgaans volstrekt onbereikbaar. Zat ‘ie aan een tafeltje uren met blauwe pennen en stiften blaadjes vol te krassen. Zo’n vel mocht je soms van ‘m kopen om het als wapenschild tegen UFO’s en tegen „hondenkwijl” in te kunnen zetten.

Zijn bijnaam dankte Koopman (1947) aan zijn verleden. Hij was een veelbelovend baancoureur bij de Rotterdamse vereniging De Pedaalridders. In 1967 won hij de Nederlandse kampioenschappen in die discipline, weinig later was het alweer gedaan met die carrière nadat hij was betrapt op doping. Pep. Amfetaminen. Aangenomen wordt dat Willem daarna tientallen jaren aan de pillen en poeders is gebleven. Spul dat hem in staat stelde om de trip van zijn leven te maken. En van zijn leven een trip.

Na de eeuwwisseling verdween Willem Koopman uit de Rotterdamse scene en werd hij doodgewaand. Niet dus, constateerde filmmaakster Ari Deelder toen ze hem een jaar of twee geleden ineens weer in het openbaar zag. Willem de wielrenner zag er bovendien niet dakloos meer uit. Hij ging gekleed in een keurig colbertjasje en een hagelwitte broek, droeg een volle boodschappentas en was in gezelschap van een mooie dame die zo maar zijn vriendin zou kunnen zijn.

Navraag leerde dat Willem sinds een poosje inderdaad weer helemaal terug is op aarde. Hij heeft tegenwoordig een eigen kamer in een huis van Humanitas op de Mathenesserlaan, en is happy als special agent in ruste, zoals Ari Deelder hem liefdevol bestempelt. Ze heeft zojuist een ‘sport/science fiction’-documentaire over Koopman afgerond. De vijftig minuten durende film wordt drie keer vertoond op het IFFR en daarna uitgezonden door opdrachtgever RTV Rijnmond.

Pedaalridder/Het buitenaardse leven van Willem Koopman kwam tot stand met instemming van de hoofdpersoon zelf, maar hij heeft zich niet laten interviewen. Zijn lotgevallen worden toegelicht door Rotterdammers die Koopman van dichtbij hebben gekend, onder wie Jules Deelder (Ari’s vader), Wilfried de Jong, cafébaas Ger Koedam, Hans Veldhuizen (eigenaar van sportwinkel RSI en sponsor van Willems inline-skates) en voormalig wielercollega Theo van der Leist.

Pedaalridder/Het buitenaardse leven van Willem Koopman. IFFR, première 29 januari in Pathé, 19.15 uur. Verder vertoningen op 30 januari in Cinerama om 22.00 uur en op 2 februari om 11.45 uur in Lantaren/Venster.