Energie: daden boven dialoog

Nederland loopt achter in duurzame energie, maar de meeste Nederlanders weten dat niet. De gedachte is gangbaar dat bijna 40 procent van onze energie duurzaam wordt opgewekt. In werkelijkheid is dat minder dan 6 procent. Het verbruik van aardgas en steenkool wordt schromelijk onderschat.

Ook de urgentie van een drastische wijziging van de manier waarop energie wordt opgewekt is niet bijster hoog. Op de lijst van maatschappelijke prioriteiten noemen de burgers eerst acht andere onderwerpen (met gezondheidszorg als eerste) en pas dan volgen natuur, milieu en klimaat en het energiesysteem.

Minister Kamp (VVD) van Economische zaken liet de peiling uitvoeren voor het deze week gepubliceerde Energierapport. Daarmee heeft Nederland nu een concrete kalender. Het energieakkoord (2013) wil met een scala aan maatregelen verduurzaming realiseren en loopt tot het jaar 2013. Het vorig jaar in Parijs gesloten mondiale klimaatakkoord dat opwarming van de aarde wil beperken tot minder dan 2 graden Celsius (met een streefwaarde van 1,5) geldt vanaf 2020. Het Energierapport geeft richting voor de rest van de eerste helft van deze eeuw.

Deze beleidsnota komt op het moment dat de oliemarkt uit het lood is geslagen door een groeiend aanbod (Iran terug op de wereldmarkt, producenten die blijven pompen) en een tegenvallende vraag. Gevolg: prijzen kelderden tot het niveau van 2004. De overvloed van goedkope olie, kolen en gas staat recht tegenover de prijzige subsidies voor bijvoorbeeld extra windenergie.

De reactie in het Energierapport op het gebrek aan urgentie en kennis bij de burgers is het starten van een dialoog waaraan iedereen kan deelnemen. Een zwaktebod. De Nederlandse fixatie op het eigen aardgas lijkt elke vernieuwing te verlammen. Aan elke bron (gevaarlijke kernenergie, risicovol schaliegas, lawaaiige windmolens) kleven nadelen. Een nuchtere afweging van de voors en tegens, inclusief veiligheid en landschappelijk aanzien, moet hier het parool zijn. De ongemakkelijke werkelijkheid is dat er geen gratis oplossingen zijn om de hoge welvaart te behouden.

De kloof tussen perceptie en realiteit van het Nederlandse energiebeleid is diep en er heerst twijfel of de doelen van het energieakkoord gehaald worden. Het kabinet kan ermee beginnen om de animo van het publiek die er wél is, te benutten. Vermindering van het energieverbruik kan bijvoorbeeld worden gestimuleerd door het steunen van woningisolatie en energiezuiniger apparaten. Praktische maatregelen kunnen de kloof tussen perceptie en werkelijkheid verkleinen en meer gevoel van urgentie kweken.