‘Op 30.000 plekken koop je sigaretten, op 9.000 plekken brood’

Dat meldt KWF Kankerbestrijding in een nieuwe reclamecampagne.

Foto iStock

De aanleiding

Er zijn meer verkooppunten voor sigaretten dan voor brood – veel meer, beweert de anti-rokenspot van KWF Kankerbestrijding die wordt uitgezonden op tv. In het filmpje ‘onderzoekt’ cabaretier Roué Verveer met drie kinderen waar sigaretten zoal te koop zijn en op hoeveel plekken je brood kunt kopen. Bij de Kamer van Koophandel (KvK) zien ze in de computer dat op meer dan 30.000 plekken sigaretten worden verkocht en op zo’n 9.000 plekken brood. „En dat is eigenlijk best gek hè?”, zegt Verveer. Klopt dat wel?

Waar is het op gebaseerd?

In een persbericht legt KWF uit dat ze met deze campagne mensen ervan bewust wil maken „dat we in Nederland nog heel normaal omgaan met sigaretten”. „Nederlandse jongeren worden gemiddeld drie keer vaker geconfronteerd met de verkooppunten van tabaksproducten dan van een gewoon bruin brood.” Maar in de tv-spot ging het om „brood”. Dat is toch niet hetzelfde als „gewoon bruin brood”?

Wat telt KWF mee als ‘brood’? „Gewoon, het brood dat je eet tijdens je lunch”, zegt woordvoerder Marsja Meijer. En geen „voorverpakt wit klef bolletje” of belegde sandwiches bij de benzinepomp. „We hebben bij de KvK het aantal plekken opgevraagd waar je een bruin brood kunt kopen.” Waarom wordt dat in de spot niet gezegd? Meijer: „Je moet de inhoud niet doodspecificeren, want dan wordt de boodschap onduidelijk.”

En klopt het?

Ivo de Jong, adviseur business intelligence van de Kamer van Koophandel (en ook de man uit de tv-spot) zegt dat hij bij de telling is uitgegaan van markten, supermarkten, gespecialiseerde groothandels, en winkels in brood en banket. Bij elkaar waren dat er 9.399, voor de spot afgerond naar 9.000. „We telden bijvoorbeeld geen lunchrooms, restaurants, benzinestations of zaken waar je belegde broodjes kunt kopen”, zegt De Jong. Daarmee wordt het aantal verkooppunten natuurlijk veel hoger.

Voor het aantal verkooppunten van sigaretten telde hij markten, supermarkten, benzinestations, tabakswinkels, snackbars, ijssalons, eetkramen en winkels met een algemeen assortiment voedingsmiddelen en genotsmiddelen. Bij elkaar 32.523, afgerond 30.000. „Daar hebben we luchthavens, boten, sportverenigingen en cafés niet in meegenomen. Als je echt alles doorrekent, kom je voor sigaretten waarschijnlijk aan zo’n 48.000 verkoopplekken.”

Doordat de cijfers berekend worden op basis van de codes waaronder de ondernemingen staan ingeschreven bij de KvK, zijn de uitkomsten niet helemaal zuiver, zegt De Jong. „Winkels met een andere code werden niet meegeteld, ook al verkopen ze wel bruine broden of sigaretten.” Hij en KWF zeggen allebei dat de tv-spot vooral duidelijk moet maken hoe groot het verschil is tussen het aantal verkooppunten van een bruin brood en sigaretten. De Jong: „Ook als je het wel zuiver zou kunnen tellen, dan denk ik dat dat verschil niet verandert, en misschien zelfs nog groter wordt.”

Conclusie

In de tv-spot van KWF Kankerbestrijding, wordt verteld dat op 9.000 plekken in Nederland ‘brood’ wordt verkocht. In werkelijkheid is alleen berekend op hoeveel plekken je een bruin brood kunt kopen. Verkooppunten waar je geen bruin brood, maar wel verpakte broodjes, sandwiches of belegde broodjes kunt kopen, telden niet mee. Ook bij de sigaretten zijn niet alle verkooppunten meegeteld. We beweren niet dat er geen groot verschil bestaat tussen de verkoopplekken van sigaretten en brood, maar kunnen dat op de gegeven cijfers niet baseren. 9.000 versus 30.000 klopt niet. Dus beoordelen we de stelling als onwaar.