New Wave, winnaar Popprijs: revolutionair of eendagsvlieg?

De toekenning van de Popprijs aan New Wave afgelopen weekend roept veel controverse op.

Leden van van hiphopformatie New Wave, winnaars van de Popprijs 2015. Foto Andreas Terlaak

Een stel gretige, jonge rappers en producers wordt begin 2015 door hun platenmaatschappij Top Notch naar het eiland Schiermonnikoog gestuurd. In een appartementencomplex werken ze aan liedjes. Een schoolreissfeer; niemand slaapt voor zonsopgang. De in tien dagen gesmede eenheid levert een online gelanceerd album op vol melige straatraps en potentiële pophits: New Wave.

In snel achter elkaar gelanceerde, losse video’s op YouTube rapzingt opkomend talent als Ronnie Flex, Lil’ Kleine, Jonna Fraser en Bokoesam over ‘ho’s’ en ‘bitches in de club’, over de fles ‘43’ die never nooit opgaat en liegen voor de rechter. Verheffend is het allemaal niet, energiek en partygevoelig door aanstekelijke beats wel. Een onverwachte, uiteindelijk overal geparodieerde zomerhit wordt Drank & Drugs. Een onverbiddelijke meezinger op monotone beat met de meest controversiële zin van het jaar: „Alle tieners zeggen ja tegen MDMA”.

Hiphopcollectief New Wave won afgelopen weekend op het Groningse festival Noorderslag de Popprijs. Het was een keuze die ontegenzeggelijk veel weerzin opriep: was de Popprijs-jury gek geworden te kiezen voor deze club stuiterende, puberale rappers? Terwijl het collectief, zo'n twintig rappers met als fakkeldragers Ronnie Flex en Lil’ Kleine, zich jolig in het optreden stortten, liep de zaal leeg.

De morele verontwaardiging over de Popprijs-kapers was op sociale media niet van de lucht. Nu levert de Popprijs wel vaker discussie op, maar van déze winnaar had iedereen wel wat te vinden. Het meeste commentaar betrof de kwaliteit van de muziek (te licht, slappe raps van een ordinair niveau – een enkeling sprak van ‘ethervervuiling’). Er werd gezinspeeld op bemoeienis door een BUMA/Stemra, gezien de link tussen de prijs en de steun van de Buma Music Academy aan het New Wave-project. Dat ontkende Noorderslag-directeur Peter Smidt direct. En er was algehele kritiek: kijk Noorderslag eens mainstream worden.

Te oud

Het tegengeluid klonk eveneens luid: lofuitingen voor de jury. Want wie deze winnaar niet begreep was duidelijk te oud. New Wave maakt muziek van nu. En zie hoe de popelite is ingedut. Wakker worden! Dít is de muziek waar onze kinderen naar luisteren. Dwars, eigenzinnig met heerlijk afstotelijke teksten die je ouders haten.

Deze Popprijswinnaar leverde een typische splijtzwam op: artistieke inhoud versus culturele impact. Of het zinvol is een eenmalig project te belonen kun je je afvragen. Had de jury niet beter voor de inhoudelijk veel meer leverende, poëtische rapper Typhoon gekozen? De populaire singer-songwriter Dotan? De rockband Kensington die twee maal de Ziggo Dome uitverkocht?

Natuurlijk waren dit goede namen die in het juryoverleg ter tafel zijn gekomen, sprak de juryvoorzitter, Volkskrant-recensent Gijsbert Kamer. Maar New Wave biedt een blik in de toekomst, met muziek die zoals dat hoort bij een culturele revolutie behalve veel lof ook veel weerstand oproept. De jury trok vergaande lijnen met de opkomst van rock-’n-roll. „Zo verging het Elvis Presley zestig jaar geleden, de Sex Pistols en de eerste acid house producers ook. De een vindt het prachtig, de ander klaagt over verwerpelijke non-muziek.”

Dat New Wave een baanbrekend eilandavontuur was, de traditionele werkwijze negerend in een veranderende muziekwereld, staat vast. En wat bleek het een springplank voor Ronnie Flex en Lil’ Kleine. Naar hiphopmaatstaven gemeten maakt New Wave niet meer dan feestmuziek, tussen rap en r&b in. Wie Nederlandse hiphop met meer lagen zoekt, luistert naar de rauwe rap met realiteitszin van mannen als Fresku, Hef of Sticks.

Maar de winst van New Wave draait vooral om kwantiteit boven kwaliteit. De jury noemt niet voor niets in zijn rapport 60 miljoen luisterbeurten vorig jaar op Spotify en 80 miljoen views van video’s op YouTube. Dat zijn aanzienlijke getallen. Absoluut opmerkelijk is dat de liedjes enkel digitaal verkrijgbaar zijn. Gehoord worden zonder fysiek album; dat heeft Top Notch knap voor elkaar gekregen.

2 Unlimited

Waren er eerder Popprijswinaars die gebrek aan medestanders hadden? Zeker, in de jaren negentig: houseduo 2 Unlimited, met hun makkelijk verteerbare, commerciële sound. Marco Borsato, te mainstream. En Eboman, het multimediale muziekproject van Jeroen Hofs, die zijn vroeg gesignaleerde belofte nooit inloste.

Eén van de grootste misverstanden over de Popprijs is dat het een oeuvreprijs is. Het gaat om de „belangrijkste bijdrage aan de Nederlandse popmuziek”. En ja, dat kan op zowel commercieel als artistiek vlak zijn. Zeker is dat de prijs vaak is toegekend aan bands met een zekere staat van dienst, zoals De Dijk, Racoon en The Nits. Maar de laatste jaren werden meer nieuwe acts meteen bekroond. Vorig jaar was daar een sterk voorbeeld van: The Common Linnets bestonden pas één jaar. En ook artiesten als Kyteman, Caro Emerald en Spinvis kregen hun prijs al meteen na een inspirerend debuutalbum.

De rappers van New Wave zijn nu sterren van een nieuwe generatie. Deze jonge artiesten hebben zichzelf als kometen gelanceerd en het Nederlandse muzieklandschap nog bonter gekleurd. Een uitdagende winnaar dus, als gamechanger in de muziekindustrie.

Maar laten we dan ook eerlijk vaststellen dat niemand zich met een protestmegafoon („Wat! En New Wave dan?”) had geroerd wanneer, laten we zeggen, Typhoon de prijs had gewonnen.