Vooral perfectionisten zijn workaholics

Werk je tegen je zin urenlang over, dan ben je misschien wel een workaholic: iemand die dwangmatig met werk bezig is.  

Illustratie Anne van Wieren

Lig jij ’s nachts ook weleens wakker vanwege moeilijkheden op je werk? Werk je dagelijks een paar uur langer dan je van plan was? En vind je dat erg? 

Dan zou je best eens een workaholic kunnen zijn. Dat klinkt misschien gaaf, maar wie écht een workaholic is kan daar best last van hebben. Werkverslaving kan zelfs leiden tot een burn-out.

Maar eerst: wanneer ben je een workaholic? Marc van Veldhoven, hoogleraar arbeidspsychologie aan de Universiteit van Tilburg, zegt: „Het zijn keiharde werkers, die daar geen voldaan gevoel van krijgen.” Niet elke harde werker is een werkverslaafde, er moet sprake zijn van zelf opgelegde druk. „Voor hun gevoel móéten ze zo hard werken.”

Dat benadrukt ook arbeidspsycholoog Margôt van Stee. „Je moet onderscheid maken tussen werkbevlogenheid en werkverslaving. De eerste groep wil graag werken en ervaart het als positief, de tweede groep werkt vooral uit angst om het bijvoorbeeld niet goed te doen.”

Werk ten koste van privéleven

Ilona van Beek promoveerde als arbeids- en organisatiepsycholoog op het onderwerp werkverslaving. Volgens haar is het een serieus probleem. „Werkverslaafden werken ten koste van hun privéleven. Omdat zij dwangmatig met hun werk bezig zijn, hebben ze nooit tijd voor herstel. Daarom moeten ze zich steeds meer inspannen voor dezelfde prestaties. Dit kan resulteren in een burn-out.” En dan ben je wel even uit de roulatie: gemiddeld duurt een burn-out 180 dagen.

En burn-outs en burn-outklachten komen steeds vaker voor. In 2007 had ruim 11 procent van de werknemers in Nederland last van burn-outklachten, berekende het CBS. Zeven jaar later, in 2014, was dat toegenomen tot ruim 14 procent. Dat is een op de zeven werkenden. Mensen met burn-outklachten voelen zich bijvoorbeeld emotioneel uitgeput door hun werk, ze voelden zich leeg aan het einde van een werkdag en het valt ze erg zwaar om de hele dag met mensen te werken. De groep tussen de 25 en de 35 is het kwetsbaarst: van hen ervaart 17 procent klachten.

Volgens de drie experts komt werkverslaving vooral voor bij perfectionisten, zeker degenen die taken moeilijk delegeren. Ook mensen met faalangst, een negatief zelfbeeld en angst om teleur te stellen lopen gevaar. Van Stee noemt ook nog zogeheten situationele factoren. „Sommigen moeten voldoen aan extreem hoge werkeisen, anderen hebben een erg strenge baas.”