Meer vrouwen, meer kleur graag

De publieke omroep wil meer vrouwen en mensen met een kleur op tv, en gaat daarom programma-ideeën selecteren op diversiteit.

Meer vrouwen en meer kleur bij de publieke omroep NPO. Bestuurder Shula Rijxman zei dit maandag in haar nieuwjaarstoespraak: „ Ik zie dit als onze belangrijkste opdracht voor komend jaar: een diverser geluid, een diverser beeld.”

Al tijden krijgt de NPO het verwijt geen afspiegeling te zijn van de samenleving, omdat er overwegend witte mannen in beeld zijn. In 2015 was het percentage vrouwen op televisie 35,4 procent. Vijf jaar eerder was dat 37,6 procent. Dat is dus achteruitgegaan. In nieuws- en opinieprogramma’s ligt het percentage nog lager: 30 procent vrouw. De Nederlandse bevolking bestaat voor 50,5 procent uit vrouwen.

Waarom zijn er minder vrouwen op tv dan vijf jaar geleden?

Rijxman: „Goede vraag, dat weten we niet precies. In de wetenschap en het bedrijfsleven zit er wel groei in, maar wij blijven achter. Ik weet wel wat helpt: actief ingrijpen.”

Meer vrouwen in de media; hier is Rijxman al jaren mee bezig; al vóór ze in het NPO-bestuur kwam. Toch heeft het geen effect. Rijxman werpt tegen: „We hebben het project Matchmaking gehad, waarin bepaalde programma’s als De Wereld Draait Door en Nieuwsuur tiplijsten kregen met deskundige vrouwen. Dat had wel degelijk een positief effect”

Waarom scoren nieuws en opinie slechter dan andere programma’s?

„Die worden in korte tijd onder hoge druk gemaakt. Dus dan grijpen de redacties sneller naar hun vaste lijstje gasten. Verder zijn de machthebbers in Nederland overwegend mannelijk, en journalisten praten het liefst met de baas. Na mijn nieuwjaarstoespraak over diversiteit vroeg een journalist of zij de voorzitter, Henk Hagoort, kon spreken. Terwijl haar vraag over diversiteit ging.”

Volgens haar doet de NPO het wat kleur betreft iets beter. Zo’n 12 procent van de bevolking is van niet-westerse afkomst, op de publieke zenders ligt het rond de 10 procent. Dat is een lichte stijging: in 2010 was het nog 9,2 procent.

Waarom is meer kleur belangrijk?

„Niet alleen moeten wij er voor alle Nederlanders zijn, we willen ook een verbindende kracht vormen, in een samenleving waarin de tegenstellingen juist meer en meer worden benadrukt. Onbekend maakt onbemind, en wij willen iedereen bemind maken. Amos Oz zei: ‘Je kunt alleen rijker worden als je nieuwsgierig bent naar de ander.’”

Wat gaat u doen?

„Bij de intekening in april – als de omroepen hun programma-ideeën voor het nieuwe seizoen indienen – zal diversiteit een van de belangrijkste criteria zijn.” Concreet: wie een programma wil maken met meer vrouwen en niet-westerse allochtonen als acteurs of presentatoren, maakt meer kans. Dit geldt ook voor tv-producenten van buiten, die zich – als de nieuwe Mediawet in februari wordt aangenomen – rechtstreeks tot de NPO kunnen wenden met nieuwe programma’s.”

Gaat u tv-makers er ook op afrekenen als ze niet naar u luisteren?

„Ik geloof niet in afrekenen. Ik geloof in stimuleren. Dus ik vertel de programmamakers: zoek verder, kijk buiten je kaartenbak. Op de nieuwjaarsreceptie kreeg ik alleen maar goede reacties. Dat is wel eens anders geweest. We gaan het in orde maken.”