Meer vrouwen en meer kleur graag

De publieke omroep wil meer vrouwen en mensen met een kleur op tv, en gaat daarom programma-ideeën selecteren op diversiteit.

Nieuws- en opinieprogramma’s scoren slecht als het gaat om vrouwelijke gasten. Rijxman: „Die programma’s worden onder hoge druk gemaakt. Dan grijpen de redacties sneller naar hun vaste lijstje gasten.”

Meer vrouwen en meer mensen met een kleur op televisie. Dat wordt het speerpunt in het beleid van de publieke omroep NPO. Bestuurder Shula Rijxman zei dit maandag in haar nieuwjaarstoespraak. „De verbindende taak van de publieke omroep kunnen we alleen waarmaken als we ook alle Nederlanders aan het woord laten komen. Ik zie dit als onze belangrijkste opdracht voor komend jaar: een diverser geluid, een diverser beeld.”

Al tijden krijgt de NPO het verwijt geen afspiegeling te zijn van de samenleving, omdat er overwegend witte mannen in beeld zijn.

Eerst de cijfers. In 2015 was het percentage vrouwen op televisie 35,4 procent. Vijf jaar eerder was dat 37,6 procent. Dat is dus achteruitgegaan. In nieuws- en opinieprogramma ligt het percentage nog lager: 30 procent vrouw. De Nederlandse bevolking bestaat voor 50,5 procent uit vrouwen.

Waarom zijn er minder vrouwen op tv dan vijf jaar geleden?

Rijxman: „Goede vraag, dat weten we niet precies. In de wetenschap en het bedrijfsleven zit er wel groei in, maar wij blijven achter. Ik weet wel wat helpt: actief ingrijpen.”

Waarom scoren nieuws en opinie slechter dan andere programma’s?

„Die worden in korte tijd onder hoge druk gemaakt. Dus dan grijpen de redacties sneller naar hun vaste lijstje gasten. Verder zijn de machthebbers in Nederland overwegend mannelijk, en die domineren het nieuws.”

Volgens Rijxman doet de NPO het wat kleur betreft iets beter. Zo’n 12 procent van de bevolking is van niet-westerse afkomst, op de publieke zenders ligt het rond de 10 procent. Dat is een lichte stijging: in 2010 was het nog 9,2 procent.

Waarom is meer kleur belangrijk?

„Niet alleen moeten wij er voor alle Nederlanders zijn, we willen ook een verbindende kracht vormen, in een samenleving waarin de tegenstellingen juist meer en meer worden benadrukt. Onbekend maakt onbemind, en wij willen iedereen bemind maken. Amos Oz zei: ‘Je kunt alleen rijker worden als je nieuwsgierig bent naar de ander.’

Wat gaat u doen?

„Bij de intekening in april – als de omroepen hun programma-ideeën voor het nieuwe seizoen indienen – zal diversiteit een van de belangrijkste criteria zijn.” Concreet: wie een programma wil maken met meer vrouwen en niet-westerse allochtonen als acteurs of presentatoren, maakt meer kans. Dit geldt ook voor tv-producenten van buiten, die zich – als de nieuwe Mediawet in februari wordt aangenomen – rechtstreeks tot de NPO kunnen wenden met nieuwe programma’s. „Verder wil ik in 2016 een enquête houden onder de redacties welke mogelijkheden zij zien om diversiteit te bevorderen.”

Gaat u programmamakers er ook op afrekenen als ze zich niets van u aantrekken?

„Ik geloof niet in afrekenen. Ik geloof in stimuleren. En ik bekijk dit graag positief. Dus ik vertel de programmamakers: zoek verder, kijk buiten je kaartenbak. Op de nieuwjaarsreceptie kreeg ik alleen maar goede reacties. Dat is wel eens anders geweest. We gaan het in orde maken.”