Van der Steur overleeft moties, maar komt beschadigd uit debat

Foto ANP / Bart Maat

Conclusie: opnieuw politieke schade voor Van der Steur

Het debat is afgelopen en daarom gaan we ook dit liveblog sluiten. Concluderend kunnen we zeggen dat Van der Steur na een eerdere gele kaart van de Tweede Kamer en een motie van afkeuring van de oppositie vanavond opnieuw politieke schade heeft opgelopen.

De minister kon de Kamer er niet van overtuigen dat hij hen altijd actief en transparant heeft geïnformeerd. Van der Steur bood zijn excuses aan en somde zelfs, als een schooljongen, de lessen op die hij geleerd had van de hele kwestie. Toch bleef in de Tweede Kamer een onbevredigend gevoel hangen tijdens het debat, ook al ging de minister af en toe door het stof.

Een groot deel van de oppositie (onder meer CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks) kwam met een motie die de minister aan banden zou moeten leggen: de motie, die geen meerderheid kreeg, riep de minister op om samen met premier Rutte een plan op te stellen waardoor hij de Kamer voortaan beter gaat informeren. De SP kwam zelfs met een motie van wantrouwen, maar die werd alleen gesteund door de PVV en de Partij voor de Dieren.

Motie die Van der Steur onder curatele plaatst verworpen

De motie-Omtzigt, die Van der Steur onder een soort van curatele plaatst, is in een hoofdelijke stemming verworpen. De motie kreeg van 63 Kamerleden steun, 74 leden stemden tegen.

De motie roept Van der Steur op samen met premier Rutte een verbeterplan op te stellen voor zijn communicatie met de Kamer. De minister ontraadde de motie eerder vanavond. "De premier heeft daar geen rol in, hij kan mij hier niet in adviseren. Er is maar één iemand verantwoordelijk en dat ben ik."

In beeld: oppositie overlegt over moties

Foto ANP / Bart Maat

Topoverleg tussen de oppositiewoordvoerders: van links naar rechts Louis Bontes (Bontes/Van Klaveren), Raymond de Roon (PVV), Liesbeth van Tongeren (Groenlinks), Michiel van Nispen (SP), Sjoerd Sjoerdsma (D66), Pieter Omtizgt (CDA) en Gert-Jan Segers (christenunie) tijdens het Tweede Kamer debat over professor George Maat. Foto ANP / Bart Maat

Motie wantrouwen tegen Van der Steur verworpen

De motie van wantrouwen van de SP tegen Van der Steur is verworpen. De motie kreeg steun van de PVV, de Partij voor de Dieren, 50Plus en Louis Bontes.

Nu volgt op verzoek van CDA-Kamerlid Omtzigt een hoofdelijke stemming over zijn motie.

Van der Steur ziet niets in verbeterplan oppositie

Van der Steur begint zijn tweede termijn met vast te stellen dat er in de Kamer onvrede is over de manier waarop hij de Tweede Kamer heeft geïnformeerd. "Ik begrijp dat", aldus de minister. Hij spreekt tegen dat hij heeft geprobeerd de schuld voor de gemaakte fouten in de schoenen van anderen te schuiven.

De suggestie van de oppositie om samen met premier Rutte een verbeterplan voor zijn communicatie op te stellen wijst hij af. "De premier heeft daar geen rol in, hij kan mij hier niet in adviseren. Er is maar één iemand verantwoordelijk en dat ben ik." Van der Steur ontraadt daarom de motie.

Het debat is opnieuw geschorst, tot ongeveer 20.50 uur. Dan stemt de Kamer over de motie van wantrouwen en de SP en ook over de motie-Omtzigt (het verbeterplan).

PVV en Bontes steunen motie van wantrouwen SP

De SP is niet de enige partij die vanavond het vertrouwen in Van der Steur zal opzeggen. Louis Bontes (Bontes/Van Klaveren) sprak zojuist zijn steun uit voor de motie van wantrouwen van de socialisten, net als de PVV en de Partij voor de Dieren.

Het debat is inmiddels weer geschorst, nu tot 20.30 uur.

De volledige tekst van de motie

Via Telegraaf-collega Inge Lengton de tekst van de motie-Omtzigt die op steun van meerdere oppositiefracties kan rekenen:

Twitter avatar IngeLengton Inge Lengton De motie van CDA, D66, CU, GL en splinterpartijen #maat https://t.co/wKhmL8lMW9

Oppositie: Van der Steur en Rutte moeten met verbeterplan komen

De SP is het vertrouwen in Van der Steur kwijt en dient een motie van wantrouwen in tegen de minister. Kamerlid Van Nispen zag "geen deemoedigheid" bij de minister, die volgens hem "niet echt heeft geleerd".

De motie van de SP zal geen meerderheid halen. Want CDA-Kamerlid Omtzigt diende in zijn tweede termijn namens meerdere oppositiefracties (CDA, D66, ChristenUnie, 50Plus) een motie in die Van der Steur oproept samen met premier Rutte een plan op te stellen over hoe hij voortaan beter zal omgaan met informatieverzoeken uit de Kamer. Hierover moet Van der Steur voor 1 maart aan de Kamer rapporteren.

GroenLinks-Kamerlid Van Tongeren maakt duidelijk dat Van der Steur nu "onder verscherpt toezicht" van de Kamer staat.

Debat gaat later verder

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vroeg zojuist namens de gehele oppositie om de schorsing van het debat met twintig minuten te verlengen, waarmee voorzitter Khadija Arib instemde. Het verzoek van Omtzigt duidt erop dat de oppositiefracties onderling overleggen over moties, mogelijk over een motie van wantrouwen tegen minister Van der Steur. Het debat gaat om 20.05 uur verder.

Debat geschorst tot 19.45 uur

Verschillende oppositiefracties zijn duidelijk nog niet overtuigd door de antwoorden van minister Van der Steur. Ze betwijfelen of de minister Maat wel excuses had aangeboden als de professor het politierapport dat hem vrijpleit niet zelf openbaar had gemaakt. En vragen zich af of Van der Steur nog de man op de juiste plek is om de cultuur op het ministerie van Veiligheid en Justitie te verbeteren.

Twitter avatar gertjansegers Gert-Jan Segers Precies. Wat is het lot van mensen die niet terugvechten met potlood en blocnote? #Maatdebat https://t.co/RPnnEgrO4Y

Het debat wordt nu geschorst voor de dinerpauze, waarna het om 19.45 uur verder zal gaan met de tweede termijn van de Kamer. Het is in elk geval zeker dat Van der Steur nog moet vrezen voor een motie van afkeuring of wantrouwen.

Van der Steur trekt verschillende lessen

De minister trekt meerdere lessen uit de kwestie-Maat, zegt hij. Zo wil Van der Steur voortaan zakelijker reageren bij gevoelige kwesties en wil hij proberen niet in verschillende bewoordingen hetzelfde te zeggen.

Qua informatievoorziening vindt Van der Steur dat hij sommige stukken eerder ter inzage van de Kamer had kunnen geven.

GroenLinks had nederige minister verwacht

Verschillende Kamerleden zijn nu zichtbaar geïrriteerd over de houding van Van der Steur. Liesbeth van Tongeren zegt dat ze een "nederige en verontschuldigende minister" had verwacht en niet een minister die de Kamer verwijten maakt, wat Van der Steur in haar ogen deed.

Pieter Omtzigt verbaast zich op Twitter intussen over de houding van zijn collega van coalitiepartij VVD:

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Wat bijzonder: @foortvanoosten (VVD) heeft wel vragen aan mede Kamerleden maar geen enkele vraag aan minister Van der Steur over Maat...

Van der Steur: ik had sowieso excuses gemaakt

ChristenUnie-fractieleider Segers stelt dat het dankzij professor Maat - die het politierapport met een potlood overschreef en openbaarde - is dat Van der Steur excuses heeft gemaakt. Op een andere manier was de inhoud van het politierapport, dat Maat vrijpleit, niet naar buiten gekomen, denkt Segers. "Hoe had eerherstel kunnen plaatsvinden?"

Van der Steur is het niet met Segers eens. Hij zegt dat hij "geheel zelfstandig" ook tot de conclusie zou zijn gekomen dat "het passend was om excuses aan te bieden". De minister spreekt van een "autonoom proces".

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Vd Steur over late excuses aan Maat: "Ik moest van heel ver komen, want ik heb die uitspraak gedaan vanuit de emotie die ik toen voelde"

Omtzigt: Kamer en minister in andere wereld

Het debat verloopt uiterst moeizaam op het moment, er is irritatie tussen Kamer en minister. CDA-Kamerlid Omtzigt ziet "een patroon dat wij hier in de Kamer in een totaal andere wereld leven dan de minister".

Van der Steur betreurt het dat Omtzigt moeite heeft om hem te volgen en zegt dat hij zijn best zal doen om daar verandering in aan te brengen. "Ik hoop dat de minister snel de echte wereld binnenkomt", aldus Omtzigt.

Fractievoorzitters kijken mee

Een aantal fractievoorzitters volgt het debat vanuit de plenaire zaal, wat duidt op de penibele positie van minister Van der Steur. Hij heeft moeilijk met het beantwoorden van de vele vragen van de Kamer.

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Terwijl justitiewoordvoerders met Vd Steur debatteren, steken de fractieleiders (Buma, Pechtold, Roemer) bij elkaar hun licht op.

'Beter geweest stukken vertrouwelijk ter inzage te leggen'

Van der Steur zegt dat er bij hem in het hele proces "geen enkele aarzeling' is geweest om stukken naar de Kamer te sturen. Over zijn actieve informatieplicht aan de Kamer zegt Van der Steur dat het acheraf "beter was geweest" dat hij sommige stukken, zoals het politierapport dat Maat vrijpleit, eerder vertrouwelijk ter inzage voor de Kamer had gelegd.

Dat het politierapport nu openbaar is geworden, heeft volgens Van der Steur ook nadelen. Het politierapport is volgens de minister een intern onderzoek van de nationale politie zelf en daarin staan oordelen en adviezen van ambtenaren die erop rekenen dat hun uitlatingen vertrouwelijk blijven.

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Van der Steur: ik heb vertrek Maat niet afgedwongen

Op vragen van CDA-Kamerlid Omtzigt zegt Van der Steur dat niet hij, maar korpschef Gerard Bouman van de nationale politie de beslissing heeft genomen om de samenwerking met professor Maat te beëindigen. Omtzigt stelt dat de minister de Kamer in een debat in april drie keer heeft gezegd dat Maat op last van Van der Steur op non-actief is gesteld.

Van der Steur zegt nu dat hij niet de bevoegdheid had Maat weg te sturen en dat het echt Bouman is geweest die pas in juni heeft besloten om de samenwerking definitief te beëindigen.

De minister zegt dat het van hem wel onverstandig is geweest om "in verschillende bewoordingen hetzelfde te zeggen". Daardoor is verwarring ontstaan over de precieze rol van Van der Steur bij het beëindigen van de samenwerking met Maat.

Van der Steur: dit is niet het debat dat je wil voeren

De minister is begonnen met zijn antwoorden aan de Kamer. "Dit is niet een debat waarvoor je graag naar de Kamer komt", zegt hij direct, refererend aan het beladen onderwerp van het debat, de MH17-ramp.

Van der Steur herhaalt de woorden die hij vorige week sprak: de minister heeft zich achteraf bezien te veel laten leiden door emotie toen hij de lezing van Maat "buitengewoon ongepast en smakeloos" noemde. "Het was beter geweest als ik mij zakelijker had uitgelaten", aldus Van der Steur.

Dat Van der Steur pas vorige week excuses heeft aangeboden komt volgens de minister doordat "van heel ver heeft moeten komen" in het proces van erkennen dat hij fout zat. De minister benadrukt dat hij nooit twijfel heeft willen zaaien over de expertise van professor Maat, die volgens hem buiten kijf staat.

Debat geschorst tot 16.30 uur

De eerste termijn van de Kamer is voorbij. Minister Van der Steur krijgt nu de tijd om de beantwoording van de vele kritische vragen die hem zijn gesteld voor te bereiden. Het debat gaat om 16.30 uur verder.

PVV: duidelijk verhaal, anders 'over en sluiten'

PVV-Kamerlid Raymond de Roon noemt minister Van der Steur, die officieel over Veiligheid en Justitie gaat, "minister van Verzwijgen en Jokken". De minister laat zich volgens de PVV te veel door emoties leiden en heeft "fout op fout gestapeld".

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim PVV'er De Roon vraagt: "Aan wie wil de minister vandaag nog meer excuses aanbieden? Ik bied hem aan daar ruim de tijd voor te nemen."

De Roon vraagt zich af waarom eerherstel voor Maat zo lang op zich liet wachten. De PVV "raakt het vertrouwen in de minister in recordtempo kwijt":

"Als de minister vandaag niet met een duidelijk verhaal komt is het wat ons betreft over en sluiten."

VVD gevraagd naar opmerkingen Teeven

Nog voordat VVD-Kamerlid Foort van Oosten het woord krijgt, vraagt Segers (ChristenUnie) naar opmerkingen van VVD-Kamerlid Fred Teeven, die Maat gisteren "een drammerige, linkse hoogleraar" noemde:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Ook PvdA kritisch op Vd Steur tijdens debat-George Maat. Jeroen Recourt: "Dit toont aan dat op ministerie de zaken nog niet op orde zijn"

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim VVD'er Foort van Oosten over interpretatie 'linkse drammerige professor': "Bij de VVD staan de belangen van de slachtoffers voorop"

Van Oosten voegde daar ook nog aan toe dat "Fred Fred is".

In zijn eigen inbreng zegt Van Oosten dat hij het wel begrijpt dat Van der Steur in eerste instantie emotioneel op de lezing reageerde, maar hij vindt ook dat het de minister past dat hij excuses heeft gemaakt.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim VVD-Kamerlid Foort van Oosten: "De minister is ook maar een mens"

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Van Oosten spreidt zijn armen. "Die emotie snapt u toch allemaal? Dat je als minister, geconfonteerd met het leed, zegt wat je hebt gezegd?"

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Van Oosten: die excuses moest Vd Steur alleen maar doen "omdat het kwalificaties waren die niet passen bij een minister"

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Van Oosten "kijkt ook op" van het zwartlakken. "Maar ik ben blij dat de minister zegt: ik had het anders moeten doen"

Segers: bewust informatie achtergehouden?

ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers begrijpt dat de mens Van der Steur in eerste instantie emotioneel reageerde op de lezing, maar vindt ook dat "van de minister Van der Steur iets anders verwacht mogen worden". Segers spreekt van "terechte excuses" aan Maat.

Segers vervolgt dat "de hele gang van zaken de suggestie wekt dat er bewust informatie is achtergehouden":

"Die suggestie moet worden weggenomen in het debat van vandaag. De vraag is ook of de minister zonder professor Maat en zijn potlood tot excuses was gekomen. Het beeld is dat hij excuses heeft aangeboden tegen wil en dank."

In beeld: Kamer in debat met Van der Steur

Foto ANP / Bart Maat

Van der Steur voorafgaand aan het debat, met op de voorgrond een aantal Kamerleden (onder wie SP'er Van Nispen, PVV'er De Roon en CDA'er Omtzigt). Foto ANP / Bart Maat

Recourt (PvdA) vindt lezing nog altijd 'onwenselijk'

Kamerlid Jeroen Recourt, van coalitiepartij PvdA, begint met het vaststellen dat de verontwaardiging over de lezing die Maat destijds hield groot was. Recourt vindt een lezing, waarin foto's van slachtoffers van MH17 werden gebruikt, nog altijd "onwenselijk".

Recourt zegt dat Van der Steur "direct en stevig" heeft gereageerd op een onwenselijke situatie, maar plaatst daar ook een kanttekening bij:

"Van een minister wordt verwacht dat hij niet meedoet in het koor van verontwaardiging, maar dat hij uitzoekt hoe het zit."

Artikel 68 vaak aangehaald

Bijna alle Kamerleden die tot nu toe gesproken hebben halen artikel 68 van de Grondwet aan, waarin staat dat bewindslieden het parlement actief moeten informeren:

De ministers en de staatssecretarissen geven de kamers elk afzonderlijk en in verenigde vergadering mondeling of schriftelijk de door een of meer leden verlangde inlichtingen waarvan het verstrekken niet in strijd is met het belang van de staat.

D66: Kamerleden moeten geen detective hoeven zijn

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma, met Omtzigt het Kamerlid dat zich met meest in de zaak vastbeet, stelt vast dat Van der Steur "voor de zoveelste keer" excuses heeft moeten maken. De reputatie van Maat is "bijna vermorzeld", vindt Sjoerdsma:

"De feiten die Maat vrijpleiten lijken bewust genegeerd en pas na het monnikenwerk van Maat kwamen er excuses. Dat is een pijnlijke constatering."

Sjoerdsma is benieuwd hoe Van der Steur op zijn eigen handelen in de hele zaak terugkijkt. "De minister heeft een actieve informatieplicht naar de Kamer. [...] Kamerleden moeten geen parttime detective hoeven zijn."

Sjoerdsma sloot af met een zinspeling op het indienen van een motie van afkeuring of wantrouwen tegen Van der Steur:

"Ik wacht de beantwoording van deze minister met meer dan gemiddelde belangstelling af."

SP spreekt van 'genânte vertoning'

Het stemt SP-Kamerlid Michiel van Nispen treurig dat de Tweede Kamer opnieuw over het handelen van minister Van der Steur moet spreken. Van Nispen zegt dat de minister Maat "ten onrechte heeft beschadigd" en de Kamer "onzorgvuldig" informeerde. De SP'er vindt ook dat Van der Steur "veel te lang" heeft gewacht met excuses maken. Hij spreekt van een "genânte vertoning":

"Het lijkt erop dat we het vooral aan het doorzettingsvermogen van dhr. Maat te danken hebben dat de Kamer uiteindelijk juist is geïnformeerd. [...] De rechtvaardigheid moet voorop staan, niet de geloofwaardigheid van de minister".

CDA: minister erg goed in zoekmaken informatie

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, een van de felste critici van Van der Steur in deze zaak, heeft zoals verwacht hevige kritiek op de minister. "De minister lijkt beter in het zoekmaken en niet terugvinden van informatie dan het delen van zaken met de Kamer", zegt hij vinnig.

Omtzigt maakt een eerder feitenrelaas dat Van der Steur naar de Kamer stuurde belachelijk door te vragen of er voor het samenstellen "extra inktpatronen zijn besteld" (in het relaas is heel veel weggelakt). De CDA'er begrijpt niet waarom de minister het parlement niet uitgebreider informeerde, wat ertoe leidde dat Maat uiteindelijk zelf het politierapport dat hem vrijpleit openbaarde.

Omtzigt vraagt zich ten slotte af "wat de minister heeft geleerd" van de gang van zaken rond Maat. "Voortaan eerst een onderzoek, dan de conclusies", aldus Omtzigt.

Tijdlijn zaak-Maat

Handig voor bij het volgen van het debat, hieronder een tijdlijn met de belangrijkste gebeurtenissen in de zaak rond professor Maat tot nu toe:

Kamerdebat begint met langere spreektijden

Omdat het voor vanavond geplande plenaire debat over de Zorgverzekeringswet is uitgesteld, greep CDA-Kamerlid Omtzigt zojuist zijn kans om extra spreektijd voor het debat over Maat te vragen. Een meerderheid steunde hem daarin: in plaats van vier minuten mogen de woordvoerders nu maximaal zes minuten spreken. Het debat gaat over enkele ogenblikken dan echt beginnen. Live kijken kan via NPO Politiek.

Memo met 'handvatten' voor gesprek met Maat

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, deelnemer aan het debat, twitterde zojuist een voorbereidend memo dat Van der Steur van zijn ambtenaren kreeg ter voorbereiding van een gesprek met Maat in september (en dat vanmiddag naar de Kamer is gestuurd). Fascinerend leesvoer waarin de minister "handvatten voor het gesprek" worden aangereikt. Van der Steur kreeg toen nog expliciet de opdracht geen excuses aan Maat te maken:

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Deze memo kreeg Van der Steur voor gesprek met professor Maat. Lezen! Zo werkt het dus https://t.co/3OkTivggnp

Wie heeft er gelakt?

De Tweede Kamer debatteert deze woensdagmiddag (vanaf 13.45 uur) met minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) over de zaak rond 'MH17'-professor Maat. Van der Steur moest vorige week excuses aanbieden aan Maat, die vorig jaar in een lezing foto’s had getoond van slachtoffers van de MH17-ramp. Van der Steur noemde dat eerder „buitengewoon ongepast en smakeloos”, terwijl later bleek dat de handelwijze van Maat helemaal niet ongebruikelijk was.

De voornaamste vraag die de Tweede Kamer na het ‘sorry’ van Van der Steur nog heeft is: wie heeft er gelakt? Maat kreeg na negen maanden eerherstel door zelf een politieonderzoek openbaar te maken dat hem vrijpleitte. Eerder waren daarin cruciale passages zwartgemaakt voordat de Kamer het kreeg. Het debat zal zich toespitsen op de vraag wie dat heeft gedaan: de politie of ambtenaren op Van der Steurs ministerie. En was dat in opdracht of met medeweten van de minister? Ook over de discrepantie tussen de toon van het onderzoek en die van de veel kritischer begeleidende brief van politiechef Gerard Bouman wil de Kamer meer weten. Van der Steur houdt steun van de coalitie, maar de incidenten stapelen zich op.