Wat bedrijven je nu vertellen. En wat niet

Vandaag trapt Unilever het jaarcijferseizoen af. Wat zien we dit jaar aan de cijfers? En wat blijft nog verborgen?

Illustratie Fokke Gerritsma

Hard werken loont. Na elf werkdagen liggen de resultaten van levensmiddelenproducent Unilever deze dinsdagochtend op tafel. Dat moet een Nederlands record zijn.

Het is al jaren een race om de eerste met de resultaten te zijn. Dat vergt intern toewijding, inspanning en perfecte financiële logistiek. De winnaar weet dat concurrenten jaloers zijn, dat de media hem net wat meer aandacht geven en dat beleggers plezierig verrast zijn: de administratie is tiptop. De andere winnaars zijn chipmachinefabrikant ASML (woensdag) en voedingsbedrijf Sligro (donderdag). Die dag geeft Shell ook voorlopige resultaten, zodat beleggers weten waar zij aan toe zijn als zij volgende week stemmen over het bod op de Britse concurrent BG Group.

Welke trends trekken dit jaar in de resultaten de aandacht?

1 Groeivertraging China

Die doet zich voelen in een breed scala van activiteiten. Opkomende economieën als China stonden altijd garant voor hogere groei en een almaar groter groeiende middenklasse. Iedereen kon zaken doen, van verkopers van consumentenproducten tot architecten en leveranciers van machines.

De lagere groei in China en de opkomende markten remt de wereldhandel af. Ruim twee maanden geleden waarschuwde tankopslagbedrijf Vopak dat de bezettingsgraad in China terugliep. De vraag is in welke mate consumentenbedrijven als Unilever hier last van hebben.

2 Prijsdalingen

De markten voor grondstoffen, zoals olie, hebben nog maar één kenmerk: prijsdrukkende overvloed. In de (dienstverlening rond) energie kraken bedrijven. In Nederland in de schijnwerpers: Shell en bodemonderzoeker Fugro.

De prijsval schaadt de exportopbrengsten van het grondstoffenrijke het Midden-Oosten en landen als Rusland en Brazilië. En remt hun groei. Tegelijkertijd zetten de lagere grondstoffenprijzen én de verslechterende economische situatie in die landen producenten onder druk om de prijzen van hun producten in de winkelschappen te verlagen en zo hun marktaandeel te behouden.

3 Digitalisering

De vierde industriële revolutie (na stoommachine, verbrandingsmotor en computers) van robotisering is al begonnen, terwijl de derde revolutie nog steeds huishoudt in de financiële wereld en bij aanbieders als KPN en Ziggo. De prijzen staan onder druk. Bij banken en verzekeraars is de cyclus van reorganisaties nog steeds gaande omdat hun klanten het fysieke domein verruild hebben voor een virtuele habitat.

4 Plussen en breuken

Het financiële nieuws van een serie bedrijven staat in het teken van plussen: de overname door supermarktketen Ahold van Delhaize en van BG Group door Shell.

Spannender kan de breuk van Philips worden: het bedrijf breekt zichzelf in twee delen op. Philips oude stijl, met de lichtdivisie en Philips nieuw stijl, met de medische divisie.

Tussen een breuk en een fusie in staan baggerbedrijf Boskalis en Fugro. Boskalis heeft ruim een jaar geleden in meerdere stappen een kwart van de Fugro-aandelen opgekocht. Fugro ziet niks in samenwerking. De koers van Fugro staat nu beduidend onder de prijs die Boskalis eerder heeft betaald. Hoe verder met deze verliespost?

En wat blijft nog even onder de oppervlakte?

1 Werkgelegenheid

Hoe de Nederlandse ondernemerswereld – althans de wereld van de beursgenoteerde bedrijven – is veranderd in de afgelopen dertig jaar zie je aan wat er niet in de winstberichten staat. Niks over werknemers. Alles draait om de belegger. Om de winst. Om groei. Om het dividend.

Soms tref je nog wel een cijfer aan over de personeelsaantallen, meestal uitgedrukt in zogeheten fte’s: full time equivalents. Mensen teruggebracht tot voltijdbanen. Meer informatie staat wel in het jaarverslag. Maar die verslagen verschijnen pas zes tot acht weken na de jaarcijfers.

2 Beloningen van de bedrijfstop

Voor talloze ondernemingen zijn de salarissen van de bovenbazen het enige dat de media oppikken uit hun jaarverslag. In die verslagen moeten ondernemingen verantwoording afleggen over het gevoerde beleid en dus ook over de salarissen en bonussen voor de top.

Ook hier is sprake van een seizoenspatroon: maatschappelijk misbaar over topbeloningen en gouden handdrukken steekt vanaf eind februari de kop op en beleeft een hoogtepunt in maart en april, na het verschijnen van die jaarverslagen.

Benieuwd naar het standpunt van het kabinet? Minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) antwoordde vorig week op Kamervragen over de trend van topbeloningen in 2014: „Ik vind het ongepast wanneer de beloningen van topbestuurders gemiddeld gezien veel harder stijgen dan die van andere werknemers. Ik ga echter niet over de hoogte van de beloningen van bestuurders van bedrijven.”

Als er een beloningsrel komt, volgt er waarschijnlijk een herhaling van dit credo.

3 Belastingen

Betalen de grote ondernemingen wel hun rechtmatige belastingen over hun winst? Of passen zij maatschappelijk controversiële, maar legale trucs toe om belasting te ontwijken? Het kan best dat Nederlandse ondernemingen hebben meegedaan aan de legale Belgische belastingtruc die vorige week door de Europese Commissie als illegale staatssteun is aangemerkt. Belastingen zijn geen exclusief links onderwerp meer. Ook de grootste Nederlandse beleggers, verenigd in de club Eumedion, willen hier bijvoorbeeld meer van weten. Een bedrijf dat in opspraak komt, berokkent schade aan de beurskoers én aan zijn beleggers.

4 Verwachtingen

Analisten en media willen altijd graag weten hoe het verder gaat met de economie. Maar het zou opmerkelijk zijn als topmanagers daar nu, op de twaalfde werkdag van 2016, al een serieus beeld van hebben.

Lees ook: Hoe zit het in Nederland met de duurzaamheid van Unilever?