Column

Nucleair akkoord Iran: unieke kans op betere betrekkingen

Het voltooide nucleaire akkoord met Iran is een overwinning voor de diplomatie en het bewijs dat internationale sancties werken. Na twee jaar onderhandelen op het scherpst van de snede concludeerden inspecteurs van het Internationale Atoomagentschap (IAEA) zaterdag dat Iran zijn belofte is nagekomen.

Het heeft ruim 12.000 ultracentrifuges voor uraniumverrijking ontmanteld. Het heeft de kern van zijn zwaarwaterreactor volgestort met beton. En het heeft meer dan acht ton verrijkt uranium, vrijwel de gehele voorraad, overgedragen aan Rusland. Anders dan de Amerikaanse president Obama zei, zijn daarmee niet alle routes naar een kernwapen afgesloten – Iran zou er bijvoorbeeld elders in de wereld een kunnen kopen – maar wel de belangrijkste.

Meteen daarna werden de belangrijkste sancties opgeheven: Iran mag weer olie verhandelen, het krijgt toegang tot bevroren kredieten en internationaal betalingsverkeer.

Op dezelfde dag wisselden Iran en de VS bovendien gevangenen uit; zeven Iraniërs tegen vier Amerikanen, onder wie een journalist van The Washington Post. Dat het incident met de twee Amerikaanse patrouilleboten in Iraanse wateren eerder met een sisser afliep, is een ander teken dat de betrekkingen tussen beide landen na dertig jaar ontdooien.

Voor de Iraanse president Rouhani betekent het akkoord een bevrijding uit het isolement en adem voor zijn economie, al helpt de huidige lage olieprijs niet. Het biedt hem een kans om de beloofde economische en sociale verbeteringen door te voeren.

De VS handhaven terecht een fors deel van hun bestaande sancties wegens mensenrechtenschendingen en steun aan terroristische groepen (Hezbollah). Amerika stelde bovendien meteen nieuwe sancties in tegen Iran wegens proeven met ballistische raketten. Obama geeft daarmee een belangrijk teken aan critici van het akkoord in binnen- en buitenland, met name Israël. Het is ook koren op de molen van Iraanse haviken, die vinden dat Rouhani te soepel is geweest. De parlementsverkiezingen in Iran (25 februari) zijn een lakmoesproef. Hoe dan ook zullen de lopende sancties buitenlandse investeringen, ook uit Europa, blijven vertragen.

Vertrouwen is goed, controle is beter: Iran is nu gehouden aan strenge IAEA-inspecties. Ook elders is realisme geboden. Het land is een bondgenoot van de Syrische president Assad en ligt op ramkoers met aartsrivaal Saoedi-Arabië. Ook zonder Iraans kernwapen is het geopolitieke mikadospel in het Midden-Oosten al moeilijk genoeg. Dat Iran aan de onderhandelingstafel daarvan heeft afgezien is winst. Het is te hopen dat Noord-Korea heeft opgelet.