Na lang sukkelen geldt nu Franse noodtoestand

Al jaren belooft de linkse president vergeefs meer banen. Nu is er een ambitieus masterplan.

Na de noodtoestand in de strijd tegen het terrorisme, kondigde president François Hollande maandag de „economische en sociale noodtoestand” af. Met een veelomvattend banenplan hoopt hij de Franse werkloosheid tegen het eind van zijn regeerperiode alsnog, zoals beloofd, omlaag te kunnen brengen.

Terwijl in veel andere EU-landen onder een aantrekkende economie de werkloosheid voorzichtig terugloopt, blijven de indicatoren van de Franse arbeidsmarkt zorgelijk.

In het derde derde kwartaal van 2015 liep de werkloosheid weer met 0,2 procentpunt op, tot 10,6 procent van de beroepsbevolking. 3,57 miljoen Fransen zonder enige economische activiteit zoeken volgens de arbeidsbureaus een baan.

De economische groei is over heel 2015 blijven steken op 1 procent, voor 2016 verwacht de Franse regering 1,5 procent: net genoeg om niet meer arbeidsplekken te laten verdwijnen. Het totaal aantal nieuw gecreëerde bedrijven daalde in 2015 met bijna 5 procent ten opzichte van 2014.

Hollande investeert daarom „meer dan 2 miljard euro” om onder andere 500.000 scholingsplekken voor werklozen te creëren. Daarnaast moeten er duizenden stageplekken bijkomen en krijgen bedrijven met minder dan 250 werknemers een premie van 2.000 euro per jaar voor iedere nieuwe baan die ze creëren.

De drastische maatregelen zijn niet alleen economisch, maar ook zeer politiek. Al sinds zijn aantreden in 2012 belooft de president de tendens in de werkloosheidscijfers te keren. Zijn aanvankelijke doel was eind 2013, maar dat werd niet gehaald. Vorig jaar heeft hij gezegd alleen bij een „geloofwaardige daling” van de werkloosheid opnieuw kandidaat te zullen zijn voor het presidentschap. Volgend jaar gaat Frankrijk naar de stembus.

De oppositie wijst erop dat onder Hollande meer arbeidsplaatsen zijn verdwenen dan onder zijn voorganger Sarkozy vanaf 2007, in de zwaarste crisisjaren. Sinds 2012 hebben 700.000 extra mensen geen enkele economische activiteit. De oppositie ziet in de nieuwe maatregelen een statistisch trucje om de politieke toekomst van Hollande veilig te stellen.

Als het op zo’n korte termijn lukt een half miljoen werklozen opleidingsplekken te geven, zal het werkloosheidscijfer vrijwel zeker dalen omdat diegenen niet meer meetellen in de statistieken. Maar werkgevers vragen zich af of het mogelijk is zoveel plekken te creëren.

Het „Franse model”, zei hij, moet aangepast worden aan de veranderende wereld. Daartoe is een middenweg mogelijk tussen „gewetenloos liberalisme” en wat hij „immobilisme zonder toekomst” noemde: het star vasthouden aan de oude formules van de opstandige linkervleugel van zijn Parti Socialiste. Sinds zijn bekering tot een pragmatischer economische koers in 2013 is Hollande niet meer van deze ‘sociaal-liberale’ lijn afgeweken, zoals zijn critici die noemen.

Hoewel dankzij lastenverlichting en hervormingen de arbeidskosten in Frankrijk ten opzichte van Duitsland het laatste jaar al sterk verbeterd zijn, kan op het gebied van concurrentiekracht nog veel vooruitgang worden geboekt, zei Hollande. Daartoe zal binnenkort ook een wetsvoorstel komen ter hervorming van de 3.400 pagina’s tellende Code du Travail, de Franse arbeidswetgeving.