'Oekraïners' dreigen met aanslag bij nee in referendum

Op YouTube verscheen maandag een filmpje waarin mannen die zich voordoen als leden van het Oekraïense Azov-bataljon dreigen met aanslagen in Nederland.

De propagandaoorlog rond het Oekraïne-referendum in Nederland in april heeft een nieuwe climax bereikt. In een filmpje op YouTube dreigen zes gemaskerde mannen met terreuraanslagen in Nederland, mochten de Nederlandse kiezers op 6 april ‘nee’ stemmen tegen het associatieverdrag van de EU met Oekraïne. De zes zeggen te spreken namens het extreem-rechtse anti-Russische vrijwilligersbataljon Azov in Oekraïne.

Zowel de leiding van Azov als de Oekraïense regering ontkende dinsdagochtend meteen dat deze terreurdreiging uit de hoek van het bataljon kwam. Beide hebben vanmorgen zelfs de Nederlandse ambassade in Kiev bezocht om te benadrukken dat het dreigement “fake” is en volgens hen in Rusland is gefabriceerd.

Een vlag verbranden

In het filmpje van tweeënhalve minuut poseren zes mannen, onherkenbaar door zwarte bivakmutsen en ogenschijnlijk uitgerust met kalasjnikovs, in een soort schuur waar een Oekraïense vlag hangt. Een spreker uit het sextet dreigt in het Oekraïens met aanslagen in Nederland als de Nederlandse kiezers tegen het politieke handelsakkoord stemmen. Hij zou zijn “mensen in Nederland” daartoe reeds hebben gemobiliseerd.

Een tweede vat het dreigement in het Engels samen en zegt dat “Azov-lui” klaarstaan om “elk bevel uit te voeren om chaos te scheppen in het openbaar vervoer, de bioscopen, de woningen en de slaapkamers” van de Nederlanders. Waarna de mannen, nog voordat het referendum is gehouden, alvast een Nederlandse vlag verbranden (al lijkt de vlag eerder een Luxemburgse te zijn).

Een paar uur later heeft Azov een eerste categorische ontkenning op zijn eigen YouTube-kanaal gezet. Commandant Andri Djatsjenko kwalificeert de claim van de gemaskerde mannen als een “provocatie”.

Volgens het Azov-bataljon dragen de gemaskerde mannen andere uniformen en schoeisel dan het bataljon, sporen de munitiemagazijnen niet met het type wapens dat ze tonen en zijn zelfs de kalasjnikovs “nep”. Commandant Djatsjenko benadrukt dat het Azov-bataljon al zijn communiqués altijd via de eigen internetkanalen van Azov-media verspreidt.

Het YouTube-account waarop de video met de gemaskerde mannen is gezet, is vermoedelijk voor de gelegenheid geregistreerd. Tot gisteren bestond het kanaal, Patriot genaamd, nog niet.

'Dreigementen zijn een provocatie'

Later op de dag zijn ook minister Arsen Avakov van Binnenlandse Zaken en Azov-parlementariër Andri Biletski naar buiten getreden. Beiden vroegen belet bij de Nederlandse ambassadeur Kees Klompenhouwer om te benadrukken dat deze “dreigementen aan het adres van Nederland een provocatie” zijn. Volgens Anton Gerasjtsjenko, adviseur van minister Avakov en lid van het Oekraïense parlement, zouden Oekraïense computerdeskundigen hebben kunnen vaststellen dat de video in Rusland is gemaakt. “Poetin doet al het mogelijke voor een negatief referendum in Nederland”, aldus Gerasjtsjenko. Ook de Oekraïense Nationale Veiligheids- en Verdedigingsraad schaart het filmpje onder de “hybride oorlogsvoering”.

Het Azov-bataljon is een vrijwilligerseenheid die wordt geleid door Oekraïeners uit het merendeels Russischtalige Charkov, die zich laten voorstaan op hun extreemrechtse en zelfs neonazistische denkbeelden. De milities tooien zich met een runenteken, een omgekeerde wolfsangel. Minister Avakov heeft het bataljon geïntegreerd in de nieuwe nationale garde die is opgericht na de omwenteling in 2014, toen de pro-Europese regering van president Petro Porosjenko de oude politietroepen Berkoet (steenarend) moest ontbinden en het staande leger nagenoeg opnieuw moest organiseren.

Sindsdien zijn er minder berichten over neonazistische uitspattingen en gewelddadig wangedrag van Azov. Ook politiek voorman Biletski tempert tegenwoordig zijn toon. Azov is, net als bijvoorbeeld de radicaal-rechtse partij Svoboda (Vrijheid), die overigens amper zetels in het Oekraïense parlement heeft, een van de argumenten voor de Russische regering om de omwenteling in Kiev in februari 2014 af te schilderen als een “fascistische staatsgreep” die “nationalisten, neonazi’s en antisemieten” aan de macht zou hebben gebracht.

Onvervalste dreigvideo

Russische sites hebben het filmpje van Patriot tot nu toe niet overgenomen en er ook niet over bericht. Dat wijst er op dat de meeste media in Rusland, ongeacht hun sterke anti-Oekraïense positie, hun vingers nog niet aan de video willen branden. De Nederlandse websites GeenStijl en The Post Online hebben wel al aandacht besteed aan het filmpje. “Een onvervalste dreigvideo uit Oekraïense hoek”, aldus GeenStijl. “Echt of nep: we weten nu dat het eurofiele ja-kamp bereid is om kwaadaardig […] nee-stemmers te intimideren”, schrijft de site die een van de populairste pleitbezorgers van het referendum tegen het associatieverdrag met Oekraïne is.

Het is niet voor het eerst dat een ultrarechts vrijwilligersbataljon in verband wordt gebracht met Nederland. Eind vorig jaar beweerde de Nederlandse kunstroof-detective Arthur Brand dat een commandant van de neofascistische OOeN-militie, vernoemd naar gewapende pro-Duitse anti-Sovjetpartizanen tijdens de Tweede Wereldoorlog, een groot aantal gestolen schilderen uit het Westfries Museum in Hoorn onder zich zou houden. Deze militieman, die overigens uit OOeN was geroyeerd, zou het museum in onderhandelingen hebben willen afpersen, zei Brand op een persconferentie in Hoorn. Sindsdien is het stil rond deze zaak.