Van der Dussen: de Nederlandse ‘Making a Murderer’

De veelbesproken Netflixhit Making a Murderer vertoont opvallende overeenkomsten met de zaak van Romano van der Dussen, die vastzit in Spanje. Diens advocaat zet ze op een rijtje.

Steven Avery, uit de serie Making a Murderer. Foto Netflix

Over de hele wereld zijn kijkers in de ban van de serie Making a Murderer, de true crime-serie van Netflix waarin de Amerikaan Steven Avery achttien jaar onschuldig in de cel zat, en twee jaar na zijn vrijlating weer wordt vervolgd wegens moord. In Spanje speelt een soortgelijk geval met een Nederlandse hoofdrolspeler – althans, de zaak lijkt op Avery’s eerste, onterechte veroordeling.

De Spaanse advocaat Silverio García Sierra keek op verzoek van NRC naar de eerste aflevering en ontdekte opvallend veel gelijkenissen met de zaak van zijn cliënt Romano van der Dussen, die, volgens DNA-onderzoek in opdracht van de Nederlandse regering, onterecht op Mallorca vastzit voor het aanranden, beroven en mishandelen van drie vrouwen.

„Twee bijna identieke gevallen. Beide zaken leggen de zwakheden van het rechtsysteem bloot. Twee jonge mannen zijn op ontluisterende wijze het slachtoffer geworden van menselijk falen”, stelt García Sierra. De advocaat zet de gelijkenissen op een rijtje.

1Allebei waren ze al bekenden van de politie, door kleinere misdaden. Ze kwamen daarom snel in beeld als mogelijke verdachten. Avery heeft in het Amerikaanse Manitowoc County een diefstal, dierenmishandeling en een bedreiging op zijn naam staan en zat daarvoor enige tijd in de cel. Van der Dussen is aan de Spaanse kust met de politie in aanraking geweest voor oplichting, vernieling en het mishandelen van een vriendin, maar tot een veroordeling heeft dat nooit geleid. Van beiden had de politie al een foto voorhanden.

2 Ze hebben allebei de pech dat ze grofweg lijken op de echte daders. Ze werden dan ook door de slachtoffers aangewezen in een line-up. In het geval Van der Dussen: een lange blanke man in een line-up met drie Spanjaarden. In het geval van Avery: nadat het slachtoffer al een foto van hem had gekregen van de politie.

3 Er is geen enkel rechtstreeks bewijs gevonden voor hun schuld. Hun DNA-materiaal is nooit op de slachtoffers aangetroffen. Beiden beschikken over een alibi. Avery was volgens de verklaringen van zijn familie en vrienden op het tijdstip van het misdrijf aan het werk. Van der Dussen verbleef in de bewuste nacht waarin in de straten van Fuengirola de vrouwen werden aangerand, bij Engelse vrienden in het plaatsje Benalmádena. Geen van de alibigetuigen werd serieus genomen.

4 Ze hebben altijd ontkend. Dit terwijl hun ontkenning leidde tot langere gevangenisstraffen. Avery kreeg 32 jaar cel en Van der Dussen werd veroordeeld tot 15 jaar en zeven maanden. In de Amerikaanse staat Wisconsin en in Spanje geldt dat een veroordeelde geen vrijheden kan genieten als hij niet bekent. Ze kwamen beiden niet voor strafvermindering in aanmerking en konden allerlei privileges vergeten. Toch bleven ze ontkennen.

5 De celstraffen zorgden voor een breuk met familie en vrienden. Het huwelijk van Avery hield in de cel geen stand. Hij kreeg ruzie met zijn vrouw en de banden werden verbroken. Van der Dussen verloor vrijwel al het contact met zijn naasten. In Spanje kreeg hij van familie noch vrienden bezoek. Zijn moeder overleed aan kanker. Van der Dussen kon geen afscheid van haar nemen.

6 Beide veroordeelden vochten voor rehabilitatie. Een bijna onmogelijke strijd. Alleen als er nieuw bewijsmateriaal op tafel komt, kan een zaak worden opengebroken. In de Verenigde Staten kon men, met nieuwe methodes, alsnog DNA-materiaal onderzoeken dat op het slachtoffer was gevonden. Na een langdurig proces leidde dit naar de echte dader Gregory Allen.

De zaak van Romano van der Dussen is misschien nog wel opmerkelijker. Al direct bleek dat het DNA-materiaal gevonden in het schaamhaar van één van de vrouwen niet van Van der Dussen was. Van wie het wel was, bleek pas jaren later toen de Brit Mark Dixie werd veroordeeld voor een moord in Groot-Brittannië. Diens DNA werd opgeslagen in een internationale databank en bleek te matchen met het gevonden materiaal in Fuengirola.

Zowel Gregory Allen als Mark Dixie zijn gestraft voor meerdere zware mishandelingen van vrouwen.

7 Beiden eisen schadevergoeding voor het jarenlang vastzitten. Avery kwam op 11 september 2003 na achttien jaar cel op vrije voeten. De Amerikaan wilde genoegdoening voor alle verloren jaren en begon het gevecht met de verantwoordelijken die hem achter de tralies zetten. Maar het OM concludeerde naar een eigen onderzoek dat er geen fouten zijn gemaakt.

Romano van der Dussen zal naar verwachting in februari vrijkomen, na 12 jaar cel. Ook hij zal een schadevergoeding eisen. Daarna houdt hopelijk de vergelijking op; Avery werd later opnieuw veroordeeld, wederom ten onrechte. Althans, dat zegt hij zelf, en dat geloven veel kijkers...