Corrupte sporten in de wereld

Dopingnetwerken, nepotisme, fraude en zelfs afpersing van sporters. Zelden is de schaduwkant van topsport zo indringend gedocumenteerd als in het rapport van Dick Pound over de Russische atletiek en de atletiekfederatie IAAF. Na het wielrennen en het voetbal is nu de geloofwaardigheid van atletiek aangetast.

Dit zijn geen incidenten, waar de atletiek er al veel van de achter de rug heeft. Zoals de 100 meter sprint op de Olympische Spelen in Seoul (1988) toen vrijwel alle hoofdrolspelers met doping aan de start verschenen. Dit zijn maffiapraktijken in de top van een sportorganisatie die eerlijke competitie in de statuten heeft verankerd. Atletiek, de moeder van alle Olympische sporten.

Ernst en omvang van de integriteitsproblemen verschillen in deze drie sporten. Wielerunie UCI viel vooral passiviteit en ‘wegkijken’ te verwijten toen het peloton in de greep raakte van verboden middelen. Bij de FIFA en de IAAF gaat het om grootschalige corruptie en machtsmisbruik. De FIFA steekt de andere sportkoepels naar de kroon qua corruptie. Voetbal is immers een miljardenbedrijf. En vandaag komt een vierde grote sport in opspraak. Volgens de BBC maakten toptennissers, onder wie winnaars van grand slam-toernooien, zich schuldig aan matchfixing.

Internationale sportorganisaties hebben de autonome, ondoorzichtige en ongecontroleerde manier gemeen waarop ze in de wereld opereren. Met in de top regenteske bestuurders – FIFA-voorzitter Sepp Blatter, voormalig IAAF-voorzitter Lamine Diack – die door gebrek aan democratische controle met hun hofhouding hun gang gaan. En dat vaak vanuit een hoofdkwartier in Zwitserland waar nauwelijks toezicht is op internationale sportfederaties. Deze bestuurders opereren in de wereld van het grote geld, in landen waar het met de sportieve en bestuurlijke ethiek matig gesteld is. Het one country one vote systeem lijkt democratisch, maar leent zich voor omkoping bij verkiezingsprocedures. Van zelfreinigend vermogen is nauwelijks sprake. De onthullingen kwamen van klokkenluiders, journalisten of door acties van de Amerikaanse justitie.

Nu moet de sport zijn waarachtigheid hervinden, om zijn in beginsel positieve maatschappelijke rol te kunnen blijven spelen. Dat kan de sport niet alleen. Ook andere belanghebbenden, zoals sponsors hebben hier een rol. Hun reputatie is ook in het geding. Veel sportorganisaties doen voor internationale evenementen immers een beroep op overheden. En dus kan de overheid sturen in de richting van meer transparantie, democratie, integriteit en verantwoordelijkheidsbesef. Als EU-voorzitter kan Nederland het komende half jaar een aanzet geven. Maar makkelijk wordt het niet.