China waarschuwt nieuwe leider Tsai

Eerste vrouwelijke president in Taipei mag van Beijing „geen riskante afscheidingsactiviteiten” ondernemen.

Tsai Ing-wen viert verkiezingszege. Foto AFP

China heeft de nieuwe president van Taiwan, Tsai Ing-wen en haar Democratisch Progressieve Partij (DPP), die de meerderheid (68 van 113 zetels) in het parlement vormt, gewaarschuwd geen riskante „afscheidingsactiviteiten” te ondernemen. Ook riep China Tsai op „met veel meer zorg de relaties te koesteren”. Zonder de DPP en de eerste vrouwelijke president te feliciteren of zelfs maar te noemen benadrukte Beijing zijn aanspraken op het de facto onafhankelijke Taiwan.

„Wij zullen de soevereine en territoriale integriteit van heel China altijd op de fermste wijze verdedigen tegen het streven naar ‘Onafhankelijk Taiwan’”, aldus de Chinese reactie.

De overwinnaars streven naar formele onafhankelijkheid van Taiwan, dat tot 1949 bij China hoorde. Tsai zelf benadrukte na haar zege met 6,9 miljoen stemmen (56,12 procent) dat zij de ambigue status-quo – geen hereniging, geen formele onafhankelijkheid – niet zal verstoren. Zij zei in Mandarijn en Taiwanees te streven naar goede relaties met het vasteland. Dit hangt ook van China af, voegde zij er meteen heel nadrukkelijk aan toe.

„Onze democratie, nationale identiteit en internationale ruimte moeten worden gerespecteerd. Elke onderdrukking schaadt de stabiliteit van de relaties”, zei de in VS en Londen opgeleide jurist. Amerikaanse topdiplomaten arriveerden zondag in Taipei en Beijing om te voorkomen dat China of Taiwan met provocaties de breekbare verhoudingen verstoort. De VS hebben zich ertoe verplicht Taiwan te beschermen als China de honderden raketten die op het eiland staan gericht inzet om het ‘Taiwanese district’ of ‘Chinees Taipei’ weer onder zijn bestuur te plaatsen.

Hoewel het in de campagne vooral ging over de stagnerende lonen, de kloof tussen arm en rijk en het weglekken van banen naar China speelde de relatie met China een grote rol. De Chinese Nationale Partij (Guomindang) kreeg een historische afstraffing na acht jaar van ‘politiek van diepe toenadering’ onder vertrekkend president Ma Ying-jeou. Guomindang-presidentskandidaat Eric Chu kreeg 31 procent van de stemmen; er werden slechts 35 parlementsleden verkozen. Chu trad meteen af als Guomindang-voorzitter.

Vooral jongeren vinden dat alleen de elite van eigenaren van grote ondernemingen profiteerde van de economische toenadering en dat communistisch China langs indirecte weg een te grote invloed kreeg. Niet alleen de DPP profiteerde ervan, ook de nieuwe Nieuwe Machtpartij van verkozen heavy metal-head Freddy Lim boekte succes. Met vijf zetels is deze partij de derde groep in het parlement. Chthonic-zanger Lim was leider van de Zonnebloembeweging. Het heftige verzet tegen nieuwe handels- en dienstenakkoorden met China en hun ideeën over bindende referenda en de erkenning van het homohuwelijk betaalden zich uit.

Over de verkiezing van uitgesproken pro-democratische en pro-onafhankelijkheidskandidaten als Lim weten Chinese jongeren overigens niets. Op de digitale zoekmachines worden woorden als DPP, Tsai Ing-wen, Freddy Lim of Zonnebloembeweging geblokkeerd. In de Chinese media worden de presidents- en parlementsverkiezingen volledig overschaduwd door de lancering van de Aziatische investeringsbank AIIB, zaterdag en zondag in Beijing. Een nieuw soort wereldbank waarvan Taiwan tevergeefs lid wil worden.