Ook Burkina Faso lijkt nu te bezwijken onder terrorisme

De operatie bij het Splendid-hotel in de hoofdstad Ouagadougou werd opgeëist door de sterkste terreurgroep van Noordwest-Afrika.

Veiligheidstroepen van Burkina Faso nemen positie in. Foto: Ahmed Ouoba/AFP

Met de aanval vrijdagnacht voegt Burkina Faso zich bij het groeiende aantal fragiele landen in de Sahel dat dreigt te bezwijken onder terrorisme en andere criminele activiteiten. De operatie bij het Splendid-hotel in de hoofdstad Ouagadougou werd opgeëist door de sterkste terreurgroep van Noordwest-Afrika, de aan Al-Qaeda gelieerde beweging van de Algerijn Mokhtar Belmokhtar, die ook de gijzelingsactie in een hotel in de Malinese hoofdstad Bamako in november uitvoerde.

In allerhaast ingevlogen Franse soldaten en ten minste één Amerikaanse soldaat voegden zich in Ouagadougou bij het leger van Burkina Faso om gegijzelde gasten in het hotel te bevrijden. Dat was nodig: Burkina Faso heeft een turbulent jaar achter de rug na de verdrijving in 2014 van de 27 jaar lang heersende dictator Blaise Compaoré. In de maanden volgend op zijn afzetting werd de invloed van de door Compaoré opgerichte Presidentiële Garde teruggebracht en uiteindelijk werd de eenheid ontbonden.

Met het verdwijnen van de Presidentiële Garde, het meest effectieve onderdeel van het leger, werd het veiligheidsapparaat uitgehold. Van dat vacuüm hebben de terroristen geprofiteerd. In het doorgaans gemoedelijke Ouagadougou was geen sprake van serieuze beveiliging van het Splendid-hotel en andere door buitenlanders bezochte horeca aan de Avenue Kwame Nkrumah.

Tolerant land

Vergeleken bij andere Sahellanden bestaan er in Burkina Faso geen spanningen tussen radicale moslims en de overgrote meerderheid van gematigde aanhangers van de soefisekten. Ook kent Burkina Faso een aanzienlijk aantal christenen. De religieuze en tribale tolerantie is in belangrijke mate het gevolg van de koning van Mossi, het grootste volk van het land. Hij slaagt erin de verscheidene bevolkingsgroepen te verenigen en in tijd van politieke crisis, zoals bij de mislukte coup in september, speelt hij een rol van verzoening. Door deze interne cohesie is Burkina Faso altijd stabieler gebleken dan andere landen in de regio. Bovendien maakte Compaoré geheime deals met extremistische groepen en hield ze daardoor op afstand.

Daar lijkt nu een einde aan gekomen. De destabilisering van de toch al door klimatologische en demografische problemen getergde Sahel komt in de eerste plaats uit het Arabische noorden van het continent. Terreurgroepen slaagden erin hun acties uit te breiden na hun bezetting door moslimextremisten van Noord-Mali in 2012. De Franse interventiemacht in Mali drong hen in 2013 terug, maar versloeg hen niet. Daarna trokken ze naar het chaotische zuiden van Libië, of ze vonden een schuilplaats in de Sahara en de bergen bij de Algerijnse grens.

De spectaculairste actie van de Algerijn Belmokhtar vond plaats in 2013 bij gasinstallaties in het zuiden van Algerije. Zijn groep gijzelde 800 werknemers en executeerde er 39. Later in dat jaar was zijn doelwit het Franse uraniumbedrijf Areva in Arlit in Noord-Niger en een kazerne in Agadez, gevolgd door een actie om zijn aanhangers te bevrijden uit een gevangenis in Niamey, de hoofdstad van Niger. Bij zijn actie tegen het luxe hotel in Mali eind vorig jaar kwamen meer dan tien gasten om. In Burkina Faso voerde zijn groep tot vrijdagavond niet eerder acties uit.

Behalve de import van de radicale moslimideologie vindt er ook een sluimerende verharding van het geloof plaats door de toenemende invloed van de wahabieten vanuit Saoedi-Arabië en Qatar. Zij financieren koranscholen en bouwen nieuwe moskeeën waarin “op de juiste manier tot God wordt gebeden”. In Burkina Faso vormen deze Koranscholen een bron van extremisme.