Heerts is een doordouwer maar gaat toch eerder weg

Ton Heerts, FNV-voorzitter

Na vier ‘tropenjaren’ waarin hij de FNV door een diepe interne crisis loodste, stapt voorzitter Ton Heerts vervroegd op.

Ton Heerts tijdens een actie voor stakingsrecht in februari vorig jaar. Foto BART MAAT / ANP

Er komen vervroegde verkiezingen bij de grootste vakbond van Nederland. FNV-voorzitter Ton Heerts maakte vrijdag bekend komende zomer te stoppen.

Heerts’ opvolger zou eigenlijk pas februari volgend jaar worden gekozen. Maar tijdens de Kerstperiode heeft de voorzitter nog eens goed nagedacht, schrijft hij in een brief op de FNV-website. Zijn doelen zijn gerealiseerd, nieuw talent staat klaar en het vakbondswerk trekt een „enorme wissel” op zijn privéleven.

De aankondiging van Heerts (1966) komt niet helemaal onverwachts. In september vorig jaar opende FNV-bestuurder Gijs van Dijk min of meer de verkiezingscampagne door zich in deze krant beschikbaar te stellen als opvolger. Al zei Heerts, een boerenzoon uit Tubbergen, toen nog op z’n Heerts: „In dit werk is de dag van morgen altijd een andere dan de dag van gisteren, maar ik zit hier nog wel even.”

Even leek het alsof de voorzitter al in de herfst van 2014 zou aftreden. Bondgenoten, de grootste en meest dwarse FNV-bond, stemde op het moment suprême tegen een grote interne fusie. Er waren acht stemmen te weinig voor de ‘ongedeelde FNV’ waar Heerts twee jaar aan had gewerkt.

Na die pijnlijkste dag uit zijn voorzitterschap toonde Heerts zich een ongegeneerde doordouwer. Met een statutaire noodgreep riep de FNV een herverkiezing uit. Heerts deed financiële toezeggingen aan de bonden, maakte een tour door het land en trommelde alsnog genoeg ja-stemmers op voor een zege.

Het was de laatste akte van de ruzie die Heerts erfde van zijn voorganger Agnes Jongerius. Na het Pensioenakkoord in 2010 brak een machtsstrijd uit die de FNV bijna spleet. Jongerius trad af, Jetta Klijnsma (nu PvdA-staatssecretaris van Sociale Zaken) moest als kwartiermaker een ‘nieuwe FNV’ voorkoken. Haar partijgenoot Heerts werd in 2012 de eerste door de leden gekozen voorzitter – aanvankelijk als interim.

Het overeind houden en hervormen van de FNV was zijn belangrijkste taak. Naar buiten toe profileerde de vakbond zich luid met acties in de schoonmaak en thuiszorg. Binnenshuis werkte Heerts stilletjes door aan de gevoelige fusie.

Rechtse PvdA’er

Als oud-Tweede Kamerlid – hij noemde zichzelf ooit een ‘rechtse PvdA’er’ – kent Heerts de weg in politiek Den Haag. De kritiek van activistische leden is dat zijn FNV is gaan zwalken tussen compromissen en stakingen. Heerts wil „overleggen waar het kan en actievoeren als het moet.”

Vorig jaar had Heerts fikse ruzie met het kabinet. De FNV was buitenspel gezet bij het loonruimteakkoord voor ambtenaren. Drie kleinere bonden en het ministerie hadden zelf een cao gesloten. Op tv noemde Heerts het „onbegrijpelijk, ongehoord en eigenlijk onbeschoft” van het kabinet.

Het was een vervelende nederlaag die de discussie over de invloed van de FNV voedde. Zeker toen de FNV een ‘referendum’ voor alle 2,8 miljoen deelnemers van ambtenarenpensioenfonds ABP organiseerde met een opkomst van 1,5 procent.

Heerts heeft vier ‘tropenjaren’ achter de rug. Niet alleen was er de moeizame fusie, die hij uiteindelijk erdoor heeft gekregen. Hij moest luisteren naar het nieuwe Ledenparlement van de FNV met 108 ‘gewone’ werknemers. Het hoofdkantoor verhuisde van Amsterdam naar Woerden en 200 functies vervielen.

En dan was er de uitwerking van het sociaal akkoord met verkorting van de WW, hervorming van het ontslagrecht en banenafspraken voor gehandicapten. Een klus voor Heerts mét Hans de Boer, de nieuwe werkgeversvoorzitter van VNO-NCW die het akkoord omschreef als „chantage”. Niet alles loopt nog goed, maar ze feliciteerden elkaar pas in een persbericht met de „afronding”.

Heerts vertrekt nu de arbeidsmarkt een van de thema’s van de komende verkiezingen lijken te worden. Het kabinet heeft nog geen antwoord gevonden op de groei van het aantal zzp’ers en andere flexwerkers. De discussie over verkorting van loondoorbetaling bij ziekte en hervorming van de sociale zekerheid is teruggekaatst naar de polder.

Al met al heeft Heerts acht jaar bij de FNV gewerkt, tussen 2003 en 2006 ook al eens als bestuurssecretaris en als vice-voorzitter. Wat hij na de zomer wil gaan doen, is nog onbekend. Heerts, oud-marechaussee, is buiten FNV-voorzitter ook directeur van het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg. Hij werd afgelopen jaar tevens commissaris bij zijn grote liefde FC Twente, de noodlijdende voetbalclub die een nieuwe voorzitter zoekt.