Tweede zwart gat ontdekt in het hart van de Melkweg

De Melkweg. Foto NASA

Japanse astronomen hebben aanwijzingen gevonden dat zich in het hart van ons Melkwegstelsel niet één maar twee zware zwarte gaten bevinden. Het bestaan van het tweede zwarte gat wordt afgeleid uit de eigenschappen van een gaswolk die op een afstand van ongeveer 200 lichtjaar om het Melkwegcentrum draait.

In dat centrum staat het al bekende superzware zwarte gat Sagittarius A*. Met een massa van ruim 4 miljoen zonsmassa’s behoort die kolos tot de categorie van de ‘superzware’ zwarte gaten. Het zwarte gat dat nu ontdekt lijkt te zijn, zou ‘slechts’ 100.000 keer zoveel massa hebben als onze zon.

Rechtstreeks waarneembaar zijn de beide zwarte gaten niet. Het bestaan van Sagittarius A* wordt onder meer afgeleid uit de grote snelheden waarmee sterren om het Melkwegcentrum cirkelen en uit de sterke radiostraling die uit de omgeving ervan komt.

Dat zich in gaswolk ‘CO-0.40-0.22’ wellicht óók een zwaar zwart gat bevindt, volgt uit waarnemingen met twee Japanse radiotelescopen. Deze waarnemingen laten zien dat het gas in CO-0.40-0.22 zo snel beweegt dat de eigen zwaartekracht van de wolk te gering is om het gas bij elkaar te houden. Bovendien beweegt ook de gaswolk als geheel erg snel.

Computersimulaties laten zien dat deze eigenschappen verklaarbaar zijn als er een compact object met een sterke aantrekkingskracht in het spel is. Volgens de astronomen, die hun bevindingen hebben gepubliceerd in het vaktijdschrift Astrophysical Journal Letters, past een zwart gat van 100.000 massa’s het best bij de waarnemingen.

Als deze bevindingen standhouden, is het voor het eerst dat er een ‘middelzwaar’ zwart gat is ontdekt. Alle zwarte gaten die astronomen tot nu toe hebben ontdekt, hebben of veel minder ofwel aanzienlijk meer massa dan de nieuwe kandidaat.

Het is overigens mogelijk dat er in het Melkwegcentrum nog méér zware zwarte gaten te vinden zijn. Bij recente waarnemingen zijn gaswolken ontdekt die vergelijkbare eigenschappen hebben als CO-0.40-0.22. Ook in een aantal daarvan zou een zwart gat kunnen schuilgaan.