Streng aan de deur, vrij binnen

Sinds het optreden van Homeland-actrice Claire Danes in Ellen De Generes’ talkshow afgelopen jaar is het zelfs voor je oudtante uit Wyoming duidelijk wat er naast curryworst en de Brandenburger Tor op een to-do list voor Berlijn moet staan: De Berghain. Een befaamde kruising tussen club en kathedraal, tussen fabriek en vrijstaat in een oude DDR- elektriciteitscentrale langs de Spree. Bekend om zijn imposante industriële ruimtes, geluid, edgy publiek en fotoverbod maar vooral: die eindeloze rij. De rij is zo lang en het deurbeleid zo streng, dat er afgelopen jaar een app werd ontwikkeld waarmee kan worden gecheckt hoe het ervoor staat.

Geen weekend is het moeilijker binnenkomen dan tijdens Silvester (Nieuwjaarsdag). Kaarten zijn van tevoren alleen binnen te koop en niet meer dan een per persoon. Samen met een vriend stond ik in de rij. Hij maakte zich zorgen: wat als we, net als Britney Spears, Felix da Housecat en Richie Hawtin, werden afgewezen? Na tien minuten militant te zijn ondervraagd door een hoekige portier lukte het toch. Maar net.

Het was even wennen, de gespierde blote mannen in leer die door het Escheriaanse trappenhuis dolen. De Lab.oratory, de gay club op de benedenverdieping met rollen tissues en literflessen glijmiddel in de nisjes, leek op een Middeleeuwse kerker. Er zijn hokjes die je op slot kan doen om te doen wat je wil met wie je wil, mannen die in willekeurige combinaties openlijk seks hebben, en er is het rooster waar je onderdoor kan lopen voor een golden shower. Zelfs de toiletjongen draagt niet meer dan een lakleren keukenschort. „Mag ik je plas drinken?”, vroeg een anoniem hoofd uit het donker op plasbakhoogte aan de vriend die er voor het eerst was. Hij schrok zich rot. Maar hij zei ook meteen: „Hoe vrij is het hier?”

In Berghain kan alles. Het leidt tot een sfeer waarin je je vrij voelt om jezelf uit te drukken. Als ‘raar’ gedrag de norm is, dan hoef je je hier voor je eigen gedrag niet meer te schamen. Daardoor kan je open staan voor nieuwe indrukken – of dat nou de schaamstreek van een ander is of een cerebrale ambientset van een dj als Chris SSG in de gigantische zaal voor kunst en (ballet)optredens.

In fases dwaalden we tussen techno, house en disco, tussen Panoramabar en weer helemaal omlaag naar de Lab.oratory, waar je danst te midden van een falanx grote bebaarde gays. „Warm”, zei de vriend. „Trek je shirt uit”, zei ik tegen hem. „Durf niet,” zei hij. „Te dunne armen.” „Nou en”, zei ik. Daar ging zijn shirt. Niemand keek.

Vrijheid betekent respect voor individuele verschillen. Eenmaal binnen, is iedereen anders maar gelijk. Dat gevoel is zo zeldzaam in een samenleving waarin we continu bekeken en beoordeeld worden. Respect en variatie is een voorwaarde voor die vrijheid. Daarom kiezen ze buiten zo streng aan de deur.