Marine weg, Van der Laan ‘zo blij als een konijn’

Amsterdam heeft er een stuk stad bij. Het Marineterrein is (deels) opengegaan voor het publiek. Mét nieuwe brug.

Maandag ging een deel van het Marineterrein open voor publiek. Er ligt ook een tijdelijke fiets- en voetgangersbrug. Foto Olaf Kraak/ANP

Wie zegt dat Amsterdam er een stukje bij heeft gekregen, wordt verbeterd door Van der Laan. Geen stukje, een stuk. „Hij is zo blij als een konijn, deze burgemeester.”

Sinds maandag is een groter gedeelte van het Marineterrein toegankelijk voor publiek. De voorheen militaire ingang aan de Kattenburgerstraat is open, naast de historische groene poort die begin 2015 al open ging. Gebouw 027E, ooit een onderwijsgebouw van Defensie voor elektrotechniek, is nu een vergader- en kantoorruimte. En er is een nieuwe fietsers- en voetgangersbrug, die de Dijkracht met het terrein verbindt. Vanaf Centraal Station is het nu nog maar een korte wandeling naar het Marineterrein.

Een brug! Dat is nog eens wat anders dan een eerste paal of steen, zegt minister Blok, die het geheel deze maandagmorgen met de burgemeester mag openen. Niet het leukste moment van de week, „behalve voor ministers.” Geen vergaderingen, tijd voor linten knippen. Van der Laan zegt een paar keer zo blij te zijn dat het Rijksvastgoedbedrijf „dit laatste stuk historische binnenstad” niet direct in de markt zette toen bleek dat Defensie er door bezuinigingen weg zou gaan. „De crisis hielp natuurlijk ook een handje.”

Voor de marine is deze dag een zwarte. Na 360 jaar is het militaire terrein weer wat geslonken, de ruimte voor bedrijf en horeca weer wat gegroeid. In 2018 is de marine er voorgoed weg, op de marechaussee na, die een kleine kazerne blijft bezetten. De nieuwe brug heet Commandantsbrug – een schrale troost.

„We vinden het heel moeilijk dat ze van het terrein af moeten”, zegt Liesbeth Jansen, directeur van Bureau Marineterrein. „We zitten hier nu als twee gebruikers; twee heel andere werelden.”

Jansen (voorheen directeur van de Westergasfabriek) transformeert het Marineterrein in opdracht van Rijk en gemeente geleidelijk tot „ biotoop” voor innovatie. De start-ups staan in de rij. Er zitten er nu 30, waaronder een bierbrouwer en een hotel. In het net opgeknapte gebouw O27E komt een jong Londens bedrijf dat technische start-ups werktuigen en werkruimte biedt.

Eigenlijk stond het oplappen van jaren 60-gebouw 027E helemaal niet op de planning, er was geen budget. Maar het EU-voorzitterschap, dat het komende halfjaar ook op het Marineterrein plaatsvindt, hielp een handje. Even was namelijk sprake van vergaderingen in 027E. Ging niet door, maar het ontwerp was er al wel, en de fantasie geprikkeld. De 3,5 miljoen euro kwam er toch – 1 miljoen van de gemeente, 2,5 van het Rijk.

Wie goed kijkt, ziet de Europese referentie nog: de houten zonwering op de zuidgevel heeft de vorm van 27 vlaggen van EU-lidstaten. (De 28ste lidstaat zit verstopt in het trappenhuis, waar een bewerking hangt van een ets van Jan Schoonhoven.)

In enorm tempo vond de rigoureuze verbouwing plaats, want alles moest vóór december af zijn. „Als we alles netjes hadden gepland zoals het hoort, hadden we deze zomer pas de tekeningen gehad”, zegt adjunct-directeur Thijs Meijer.

Ook de brug is er dankzij die tijdsdruk. Die is tijdelijk: de beste plek ervoor moet nog blijken. Alhoewel, zegt een bezoeker van de opening, tijdelijk? Je weet hoe dat gaat in Nederland.