In Keulen wantrouwt iedereen elkaar sinds oudejaarsnacht

Daders Sinds de aanrandingen en berovingen op oudejaarsnacht in Keulen is de sfeer grimmig. Dat wordt versterkt door onzekerheid over de daders.

Politie in Keulen is massaal aanwezig op het plein voor de Dom Foto Martin Meissner/AP

Sumeje Kashnjeti (19) hield kort haar adem toen ze hen zag staan. Op het plein, vlak naast de hoofdingang van het treinstation, verzamelden zich gisteravond ongeveer vijftig jonge mannen met zwarte haren en donkere ogen. Kashnjeti en haar vriendin Melina Habeth (17) overwogen een omweg, maar liepen toch maar de brede trap voor de Dom af. Hier werden tijdens oudejaarsavond vrouwen betast en bestolen. Er zijn inmiddels 652 aangiftes binnen.

Nu staan Kashnjeti en Habeth tegenover de groep mannen, die zich in een halve cirkel hebben opgesteld, en lezen ze de tekst op een van de posters in hun handen. „We steunen jullie”, staat erop. Habeth is niet overtuigd. „Wat als dit een toneelstukje is?” Ze pakt Kashnjeti’s arm vast.

„We gaan met ze praten”, besluit Kashnjeti. Sarkot Khuder (26) is uit Noord-Irak gevlucht en is yezidi. Nu woont hij in een opvang bij Keulen. „In Irak werden onze vrouwen ook aangevallen”, zegt hij tegen de vriendinnen.

„Wij staan aan jullie kant. Het zijn mensen uit andere landen die problemen maken.”

Beloning van 10.000 euro

Welke mensen problemen maken, weten de vriendinnen en de mannen niet precies. Ze baseren zich op verhalen die de ronde doen: daders zouden Syrische of Afghaanse vluchtelingen zijn, of Marokkaanse of Algerijnse asielzoekers. Twee weken na Oudjaar heeft de politie geen duidelijk beeld van wat er in Keulen is gebeurd. Er loopt een onderzoek naar dertien Noord-Afrikanen, vooral Marokkanen. Maar er worden veel meer daders vermoed. Justitie heeft gisteren 10.000 euro uitgeloofd voor tips die leiden tot aanhoudingen.

De onduidelijkheid over de daders bij de autoriteiten is voelbaar in Keulen. Het stationsgebied wordt ook donderdagavond streng gecontroleerd. Op het plein staan zes politiebusjes. Op het oog niet-Duitse mannen worden staande gehouden, gefouilleerd en ondervraagd.

Sandy Breedveld werkt in bakkerij Kamps in het station. „Ik heb me nog nooit zo veilig gevoeld”, vertelt ze half grappend. Ze knikt naar een groep agenten die twee jongens omcirkelen. Tot na carnaval, als de stad propvol is, mogen Keulse agenten geen vakantie opnemen. Iedereen is nodig, zegt een woordvoerder van de politie aan de telefoon.

Het debat in politiek en media richt zich intussen op problemen met asielzoekers uit Noord-Afrika. „Er is uit die landen, vooral uit Algerije en Marokko, de laatste jaren een groeiende groep mensen naar Duitsland gekomen, soms na omzwervingen door andere Schengenlanden, om geld te verdienen”, zegt sociaal-pedagoog Samy Charchira, gespecialiseerd in geïmmigreerde Marokkanen en lid van de Duitse Islamconferentie.

„Deze immigranten hebben een zeer kleine kans op een verblijfsvergunning. Familie in het vaderland rekent op een financiële bijdrage, maar in afwachting van hun procedure mogen ze niet werken.”

Een deel gaat zwart werken of stelen. „Hoe langer ze hier blijven, hoe moeilijker hun bestaan wordt. Ze verstaan de taal niet en hebben geen kans om aan onze wereld mee te doen.” Soms raken ze in de illegaliteit verzeild. „We moeten ze met jeugdhulp bereiken. We moeten mét ze praten, niet alleen óver ze.”

Grimmig

De onduidelijkheid over de daders van Oudjaar speelt volgens Charchira extreemrechts in de kaart. „In Keulen heeft een motorclub verkondigd regelmatig poolshoogte te gaan nemen bij het station. En in Düsseldorf hebben we een soort burgerwacht die door het centrum patrouilleert en mensen met een getinte huid in de gaten houdt.” Daarvoor bestaat draagvlak, zegt Charchira.

Dat op het station vrijwel iedere man met een donker uiterlijk wordt gecontroleerd, vindt Charchira stigmatiserend.

„In ons rechtsysteem kunnen we dat niet dulden. We controleren ook mensen die hier al heel lang wonen. Iedereen wordt over één kam geschoren, iedereen wordt gewantrouwd.”

Drie jonge mannen die twee jaar geleden van Egypte naar Duitsland kwamen, zijn zojuist gefouilleerd en een half uur ondervraagd. Zij vinden het heel normaal: „Die agenten doen gewoon hun werk.”

Habeth en Kashnjeti zwaaien gedag naar de mannen die buiten hun steun betuigen aan Duitse vrouwen. De vriendinnen zijn nog steeds bang voor de toekomst. Habeth heeft pepperspray bij zich, van haar vader gekregen. Het is volgens lokale media in heel Duitsland bijna uitverkocht.