‘De huizenmarkt is nog lang niet gezond’

Nog steeds hebben veel huiseigenaren problemen, zegt de baas van de Nationale Hypotheek Garantie. „De markt is niet stabiel.”

Arjen Gielen, baas van de Nationale Hypotheek Garantie: „Wij willen ons meer richten op specifieke groepen die in de knel kunnen komen, zoals zzp’ers.” Foto David van Dam

Een huis kopen met een veel lagere hypotheek dan hij kon krijgen? En die ook nog binnen dertig jaar aflossen? Iedereen raadde het Arjen Gielen af, vijftien jaar geleden – een tijd waarin de huizenprijzen schijnbaar eindeloos stegen. Toch koos hij voor een „simpel rijtjeshuis” in Rijswijk, waar hij nu nog woont met zijn gezin.

Gielen (47) werd anderhalf jaar geleden directeur van het Waarborgfonds Eigen Woningen, dat de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) afgeeft. Die neemt bij gedwongen verkoop de restschuld over van huiseigenaren. De cirkel is rond, denkt Gielen weleens. Want een flinke crisis later is zijn keuze van destijds een verplichting geworden: het maximumbedrag dat mensen kunnen lenen wordt afgebouwd naar 100 procent van de woningwaarde, en aflossen móét. Het is mede aan die lage hypotheeklasten te danken dat hij zijn veilige ambtenarenbaan durfde te verlaten; Gielen was de raadadviseur van premier Rutte.

Hoe belangrijk was de hypotheekgarantie tijdens de crisis op de huizenmarkt?

„Toen nog niemand dacht dat er een crisis zou komen, heeft het waarborgfonds al het belang benadrukt van het verantwoord financieren van hypotheken. Het was uniek dat wij de eis stelden dat mensen minstens 50 procent moesten aflossen als ze een hypotheek met NHG wilden. Veel mensen gingen voor een aflossingsvrije hypotheek, maar bij ons kon dat nooit. Dat heeft heel erg geholpen bij het door de crisis trekken van mensen die een huis met hypotheekgarantie hebben. We hebben bovendien door de jaren heen verliezen kunnen beperken en de toegankelijkheid van koopwoningen bevorderd.”

Zonder NHG was de huizencrisis nog veel erger geweest?

„Ja, dat denk ik wel. Het heeft gewerkt als een demper op het probleem.”

De woningmarkt herstelt. Geldt dat ook voor het aantal mensen dat een beroep moet doen op de hypotheekgarantie?

„We hebben in het laatste kwartaal van vorig jaar iets minder restschulden hoeven te vergoeden dan de voorgaande kwartalen. Maar ik ben er voorzichtig mee om te zeggen dat de daling nu is ingezet van het aantal mensen dat de hypotheekgarantie nodig heeft. De woningmarkt is nog niet stabiel genoeg. En de werkloosheid blijft hoog – naast echtscheiding een belangrijke factor of je in de problemen komt.”

Voorlopig blijven mensen dus net zo vaak in de problemen komen?

„Vóór de crisis hadden wij per jaar tussen de 800 en 1.000 verliesdeclaraties. Nu hebben we dat per kwartáál. Dat is niet zomaar weg. Nog steeds hebben veel mensen een huis dat onder water staat.

Wat ziet u als de belangrijkste functie van de NHG: mensen met problemen helpen, van wie er niet zoveel zijn, of zo veel mogelijk mensen helpen bij het krijgen van een hypotheek?

„De afgelopen jaren lag de nadruk op dat eerste; wat ons betreft is het aantal mensen met problemen wél groot. Daar goed mee omgaan is ingewikkelder dan je misschien verwacht. Elke situatie moet afzonderlijk bekeken worden. En vanaf nu zal de aandacht weer iets meer naar de voorkant gaan: zorgen dat mensen verantwoord een eigen woning kunnen kopen. Tijdens de crisis hebben we dat eventjes voor de hele markt gedaan, maar dat hoeft van mij niet meer. De kostengrens waarmee mensen een hypotheek met NHG kunnen krijgen, wordt weer stapsgewijs verlaagd. Want waarom zou heel Nederland geholpen moeten worden met een min of meer sociale verzekering?”

U wilt de NHG terugbrengen naar haar oorsprong: starters helpen bij het financieren van een hypotheek?

„Ja, met name starters. Mensen die nog niet echt voldoende inkomen hebben, maar het wel op een verantwoorde manier aandurven om een huis te kopen. Met NHG durft de bank de financiering aan en worden de rentetarieven van huizenkopers gunstiger en hun maandlasten lager.

„We willen ons ook meer richten op specifieke groepen die in de knel kunnen komen, zoals zzp’ers. Dat is de toekomst van NHG: op een verantwoorde manier de consument toegang bieden tot die woning.”

Kortom: NHG wordt weer zoals het was. Dat klinkt niet als een ambitieuze opdracht voor de nieuwe directeur.

„Nee, de NHG wordt niet zoals die was. We hebben dezelfde missie, maar de woningmarkt en de arbeidsmarkt zijn totaal anders, en sinds de crisis kijken mensen anders aan tegen risico’s. We moeten met de NHG echt een nieuwe plek vinden en het woningmarktbeleid staat nog niet stil. Een nieuw kabinet zal weer volgende stappen willen maken. Want we zijn nog lang niet bij die gezonde woningmarkt die we allemaal zouden willen.”

Kunt u een voorbeeld noemen van zo’n verandering op de woningmarkt die van belang is voor de NHG?

„De grote verschillen in het land. De trek naar de stad, wat betekent die nou? Betekent dat dat we straks niemand meer in Amsterdam kunnen helpen omdat alle huizenprijzen daar boven onze kostengrens liggen, en dat in Limburg iederéén NHG kan krijgen? Ik heb daarop nog geen antwoord.”

Lees ook: Boven de vraagprijs bieden is in Amsterdam al heel normaal

De gemiddelde woningprijs is gestegen naar 227.000 euro. Terwijl de NHG-grens per 1 juli daalt naar 225.000 euro. NHG zou toch voortaan de huizenprijs volgen?

„Daar is nu veel heibel over. Er wordt geroepen dat de gemiddelde woningprijs zo hard stijgt dat de voorziene daling van de NHG-grens jojoën is, of zinloos, of zelfs gevaarlijk. Dat is heel begrijpelijk. Ik ben daar uiteraard over in gesprek met de minister.”