Met deze aanslag zegt Al Shabaab: we zijn er nog

Tientallen Keniaanse soldaten zouden zijn gedood bij een aanval door Al Shabaab op hun basis. Binnen de terreurgroep is een machtsstrijd gaande: moeten ze samen met IS?

Foto AP

De Somalische terreurgroep Al Shabaab heeft vrijdag een basis van Keniaanse vredessoldaten in Somalië aangevallen en daarbij naar verluidt tientallen soldaten gedood. Dit is de derde grote aanval binnen ruim een jaar van Al Shabaab op de regionale interventiemacht Amisom, de vredesmacht van de Afrikaanse Unie. De in 2007 begonnen interventie in Somalië wordt als een succes gezien, maar leidde tot duizenden doden aan de kant van de vredestroepen.

De aanval op de Kenianen en op de nabijgelegen basis van het Somalische leger in het dorp El-Ade begon direct na het ochtendgebed met een zelfmoordaanslag bij de poort, waarna de militanten de basis innamen en wapens buitmaakten. Bij gelijksoortige aanvallen op het Burundese en het Oegandese contingent van Amisom enkele maanden terug kwamen tientallen, mogelijk honderden vredessoldaten om. Om het moreel niet te ondermijnen, maakt Unisom nooit cijfers van verliezen bekend. Oeganda heeft vermoedelijk al meer dan 3.000 soldaten in Somalië verloren, Burundi honderden en Kenia tientallen.

Amisom is er de afgelopen jaren in geslaagd Al Shabaab te verdrijven uit Mogadishu en van grote delen van het platte land. Dat militaire succes heeft echter niet kunnen voorkomen dat de terreurgroep regelmatig bomaanslagen uitvoert in de hoofdstad en Amisom-bases aanvalt. Het gebrek aan coördinatie binnen Amisom en de verschillende doelen die de verscheidene contingenten van Amisom nastreven, zorgen nu steeds meer voor een deuk in het aanzien van de vredesmacht. In feite is er sprake van fragmentatie van Amisom.

De Keniaanse en Ethiopische contingenten van Amisom zijn er bovenal op uit een bufferzone langs hun grenzen te vestigen. Zonder inspraak van de Somalische regering sluiten ze akkoorden met lokale clan- en militieleiders. De Somalische samenleving is gebouwd op ingewikkelde netwerken van clans en subclans en door deze plaatselijke coalities met buitenlandse vredestroepen vallen grote groepen buiten de boot. Uitgesloten van de macht en mogelijkheden om zich te verrijken, leggen deze ontevreden Somaliërs contact met Al Shabaab. Daarom is de terreurgroep nog steeds invloedrijk.

Met de aanval op de Kenianen wil Al Shabaab tonen nog lang niet te zijn verslagen. Die verklaring van bravoure is bedoeld voor zowel de soldaten van Amisom en de Europese Unie – die voor de kosten opdraait – als voor de afvalligen van de terreurbeweging zelf. Binnen Al Shabaab vindt sinds enkele maanden een machtsstrijd plaats tussen aanhangers van Al-Qaeda en IS. Enkele militante geestelijken en strijders zien meer in samenwerking met IS in plaats van met Al-Qaeda, waarmee Al Shabaab is verbonden. Vooral de talrijke buitenlanders bij de terreurgroep zien meer heil in een verbond met IS.

Die scheuring heeft tot onderlinge strijd en overloperij geleid, met vooralsnog Al-Qaeda aan de winnende hand. Behalve Britten, Amerikanen en Nederlanders bij Al Shabaab bestaat het grootste contingent buitenlanders uit Kenianen. De Keniaanse afdeling van Al Shabaab is nu zo sterk dat ze een eigen, deels zelfstandige beweging ging vormen die zich Al-Hijra noemt. Volgens bronnen bij veiligheidsdiensten zou Al-Hijra meer dan duizend strijders onder de wapens hebben. Sinds de aanval op een universiteit in de Keniaanse stad Garissa in april, waarbij meer dan 140 studenten werden gedood, opereert deze groep in het Somalisch-Keniaanse grensgebied, vlakbij waar gisteren de Keniaanse basis werd aangevallen. Mogelijk gebeurt dit met hulp van IS.