Column

Afgestraft

Uitspraken zijn tegenwoordig snel controversieel. Vroeger kon men zich meer veroorloven; er waren nog geen tv-talkshows en sociale media die uitspraken, inclusief de bijbehorende filmpjes, eindeloos hergebruikten. Je zei iets stoms of onhandigs, maar het bleef bij een eenmalig incident dat snel naar de achtergrond verdween.

Vergelijk dat eens met wat burgemeester Van der Laan zich deze week op de hals haalde. Hij werd in Dit is de Dag van de EO-radio geïnterviewd door Tijs van den Brink, die hem vroeg of de gebeurtenissen in Keulen ook in Amsterdam mogelijk waren. Eerst zei Van der Laan: „In ieder geval niet op die schaal… ik vind Amsterdammers er veel te lief voor, dat meen ik serieus.”

Vervolgens: „Dit is een moeilijke vraag die u stelt, maar zonder dat ik het aannemelijk kan maken denk ik dat dit uitgesloten is.” Van den Brink: „Waarom denkt u dat?” Van der Laan: „Omdat in Amsterdam heel erg duidelijk is dat je lief met elkaar moet zijn en dat we grenzen stellen.” Van den Brink: „Dat doen ze in Keulen toch ook?” Van der Laan: „Maar in Duitsland is wat achterstand in het integratiedebat. Ik geloof dat ze in Duitsland de schrik hebben die wij 10, 15 jaar geleden al hebben gehad.”

Van der Laan heeft later gemopperd dat zijn woorden uit hun verband zijn gerukt. Dat kan ik, na het beluisteren van het hele interview, niet bevestigen, althans wat betreft de serieuze media. Hij gebruikte tot tweemaal toe het woord ‘lief’ – en hij meende dat ‘serieus’.

Het was verwonderlijk dat dit uitgerekend Van der Laan overkwam, want hij kiest zijn woorden doorgaans zorgvuldig, zonder – dat is juist zijn kracht – in nietszeggendheden te vervallen. Hij heeft het geweten. Een wolk van boze kritiek ontlaadde zich boven hem, aangevoerd door Paradiso-programmamaker Sarah Sluimer, die haar slechte ervaringen met allochtone jongens in Amsterdam-Oost beschreef. Het werd snel duidelijk dat Van der Laan beter niet de woorden ‘uitgesloten’ en ‘lief’ had kunnen gebruiken.

Als onverhoopt toch massale aanrandingen in Amsterdam gebeuren, zal hij diep door het excuusstof moeten, bijna zo diep als Sywert van Lienden woensdag in De Wereld Draait Door. Ik had het deel van de uitzending waarin hij zich vergaloppeerde toevallig gezien en me toen al geërgerd aan de parmantigheid waarmee hij uit de losse pols mededelingen deed over criminaliteitsonderzoek onder allochtonen. De televisie, vooral de talkshows, zijn dol op dit type commentator: een handige babbel, meer durf dan kennis, vaak met een gecamoufleerde rechtse agenda. Wierd Duk is het nieuwste fenomeen op dit gebied. Zeer geschikt voor luie redacties. Heeft Angela Merkel weer iets gezegd? We halen snel Wierd om haar om te zagen.

Van Lienden liep tegen de lamp van zijn overmoed; hij had grafieken uit wetenschappelijk onderzoek verwisseld en daarop zijn schadelijke uitspraken gebaseerd. Hoogleraar sociale geschiedenis Leo Lucassen werd de volgende dag ingeroepen voor de correcties. Toen gebeurde er iets grappigs, Matthijs van Nieuwkerk zei tegen Lucassen: „We zoeken even de betrekkelijke rust van de wetenschap.”

Even! Anders gezegd: we gaan dit niet te vaak doen.

Met die instelling kunnen ze bij DWDD beter zware onderwerpen laten rusten en zich beperken tot lichte kost – voor er nieuwe ongelukken gebeuren.