Timmermans voert druk op Poolse regering op

Europese Commissie start onderzoek, mijdt escalatie

De Europese Commissie stelt een onderzoek in naar de rechtsstaat in Polen. Dat heeft Frans Timmermans (Fundamentele Rechten) woensdag bekendgemaakt. Het is voor het eerst dat Brussel deze stap zet.

De drie maanden oude regering in Warschau drukte onlangs de benoeming van vijf nieuwe opperrechters door, terwijl er volgens het Constitutionele Hof zelf maar twee plekken vrij waren. Ook werd het mandaat van enkele zittende rechters bekort. Timmermans vroeg eerder uitleg in een brief, maar is niet tevreden over het antwoord. Hij wil daarom dat deze in zijn ogen „serieuze zaak’’ nu alsnog „grondig” wordt uitgezocht.

In 2014 werd in Brussel een ‘rule of law mechanism’ in het leven geroepen, mede op initiatief van Timmermans, toen nog minister van Buitenlandse Zaken. Het is dit mechanisme dat nu in werking is gezet. In de praktijk komt het er op neer dat volgens een vast schema een dialoog met een EU-land wordt aangegaan. In het uiterste geval kan een lidstaat het stemrecht in Brussel worden ontnomen.

De Duitse Eurocommissaris Günther Oettinger sprak onlangs over het onder „toezicht” plaatsen van Polen, in een interview dat in Polen veel stof deed opwaaien en ook binnen de Commissie zelf met gefronste wenkbrauwen werd ontvangen. Timmermans nam dat woord woensdag niet in de mond. Het doel is om „een dialoog te beginnen met de Poolse autoriteiten zonder vooruit te lopen op vervolgstappen”, zei hij. „We willen deze kwesties oplossen en niet beschuldigen of in een polemiek belanden.” Medio maart wordt de balans opgemaakt.

Er lijkt Timmermans veel aan gelegen om de zaak niet onnodig te laten escaleren, niet in de laatste plaats omdat Polen als groot land belangrijk is voor het functioneren van de EU. Eerder deze week ontving hij een venijnige brief van de Poolse minister Justitie Zbigniew Ziobro, waarin deze Timmermans „gebrek aan kennis” verwijt. In een woensdag verstuurd antwoord, schrijft Timmermans dat hij de door de Pool geboden uitleg „ten zeerste waardeert” en dat hij graag naar Warschau komt voor een gesprek.

Timmermans uitte ook weer zijn zorg over nieuwe benoemingen die door regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) zijn doorgedrukt in de Poolse staatsmedia. Maar die zaak geldt als minder urgent, omdat benoemingen op zichzelf nog geen gevaar zijn voor de rechtsstaat. In de kwestie rondom het Hooggerechtshof gaat het echter om bindende uitspraken, die door de nieuwe regering zijn genegeerd. Volgens Timmermans is het opvolgen daarvan „een essentieel onderdeel van de rechtsstaat”.

    • Stéphane Alonso