Radicalisering van een ‘lone wolf’

Op 8 november 1939, toen Polen zojuist onder de voet was gelopen, overleefde Adolf Hitler op het nippertje een aanslag in München: een tijdbom ontplofte 13 minuten te laat. Dader bleek de 36-jarige meubelmaker Georg Elser, die de aanslag met zelf ontworpen bom ruim een jaar had voorbereid. Hij werd pas op 9 april 1945 geëxecuteerd in Dachau, waar hij achter de hand werd gehouden voor een showproces.

Georg Elsers daad was persoonlijk en moreel: een nachtmerrie voor de nazi’s. Toen foltering geen handlangers opleverde, probeerde men het op bevel van Hitler met drugs en hypnose. Elser gaf geen krimp. „We moeten hem toch op een of andere manier kunnen classificeren”, schreef de Führer. Hoe kon deze levensgenieter alles opofferen? Elser was geen fanatieke communist, maar een rokkenjager die graag accordeon speelde. En een fier, onafhankelijk man met een sterk rechtvaardigheidsgevoel, opgegroeid in een sfeer van moralistisch protestantisme.

Regisseur Hirschbiegel, bekend van Der Untergang, komt er ook niet helemaal uit. De film gaat niet zozeer over de aanslag, maar over het verhoor nadien. Via lange flashbacks zien we de stille radicalisering van een ‘lone wolf’. Dat dorpsnazisme eigenlijk best gezellig was, met muziek, klederdracht, bier en worst, maakt Georg Elser tot een nog opmerkelijker personage. Toch slaagt deze seculiere heilige er niet echt in te boeien in de vertolking van Christian Friedel, bekend van Hanekes Das weisse Band. In zijn wat weke alledaagsheid blijft Georg Elser voor ons net zo’n raadsel als voor de nazi’s. Wat dan rest is een boeiend, vakbekwaam historisch drama met het hart op de juiste plek.

    • Coen van Zwol