Brussel voert de druk op Polen op

De Europese Commissie stelt een onderzoek in tegen de nieuwe Poolse regering. Maar de kwestie mag niet escaleren.

Het Constitutioneel Hof in Warschau.  Foto: Reuters / Kacper Pempel

De Europese Commissie stelt formeel een onderzoek in naar de rechtsstaat in Polen. Dat heeft Frans Timmermans (Fundamentele Rechten) woensdag bekendgemaakt. Het is voor het eerst dat Brussel zo’n stap zet.

De drie maanden oude regering in Warschau drukte onlangs de benoeming van vijf nieuwe opperrechters door, terwijl er volgens het Hooggerechtshof zelf maar twee plekken vrij waren. Ook werd het mandaat van enkele zittende rechters bekort.

In 2014 werd in Brussel een ‘rule of law mechanism’ in het leven geroepen, mede op aangeven van Timmermans, toen nog minister van Buitenlandse Zaken. Het is dit mechanisme dat nu in werking is gezet. Het komt er op neer dat volgens een bepaald schema een dialoog met een lidstaat wordt aangegaan. In het uiterste geval kan een land het stemrecht in Brussel worden ontnomen.

De Duitse eurocommissaris Günther Oettinger sprak onlangs over het onder „toezicht” plaatsen van Polen, in een interview dat in Polen veel stof deed opwaaien en ook binnen de Commissie zelf met fronsen werd ontvangen. Timmermans nam dat woord gisteren niet in de mond. Het doel is om „een dialoog te beginnen met de Poolse autoriteiten zonder vooruit te lopen op vervolgstappen”, zei hij. „We willen deze kwesties oplossen en niet beschuldigen of in een polemiek belanden.” Medio maart wordt de balans opgemaakt.

Het lijkt er Timmermans veel aan gelegen om de zaak niet onnodig te laten escaleren, niet in de laatste plaats omdat Polen als groot land belangrijk is voor het functioneren van de EU. Eerder deze week ontving hij een venijnige brief van de Poolse minister Justitie Zbigniew Ziobro. Timmermans antwoordt dat hij de door de Pool geboden uitleg „ten zeerste waardeert” en dat hij graag naar Warschau komt voor een gesprek.

Timmermans uitte ook opnieuw zijn zorg over nieuwe benoemingen die door regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) zijn doorgedrukt in de Poolse staatsmedia. Maar die zaak geldt als minder urgent.