Atletiekwereld siddert: nog meer misstanden

Het vervolg op het onderzoek naar een Russisch dopingnetwerk schijnt schokkend te zijn.

Ex-voorzitter Valentin Balachnitsjev van de Russische atletiekbond Araf. Foto Kim Jae-Hwan/AFP

De commissie van het internationale antidopingagentschap WADA onder leiding van Dick Pound presenteert deze donderdag deel twee van het rapport over doping en corruptie in de Russische atletiek.

De aanzet werd gegeven door de Duitse onderzoeksjournalist Hajo Seppelt, die voor de tv-zender ARD een dopingnetwerk in de Russische atletiek onthulde. Die reportage was aanleiding voor nader onderzoek. 

1| Hoe begon deze zaak die zoveel ophef veroorzaakte?

In het eerste rapport van de commissie Pound van twee maanden terug werd de vloer aangeveegd met de Russische antidopingorganisatie Rusada en de Russische atletiekbond Araf. Pound, een voormalige WADA-voorzitter, maakte bekend dat dopinggebruik in de Russische atletiek wijdverbreid was, positieve dopingtests van atleten weggemoffeld werden en het antidopinglaboratorium in Moskou ruim 1.400 testresultaten van atleten vernietigd heeft. Bestuursleden van de wereldatletiekbond IAAF zouden betrokken zijn geweest bij de misstanden. Bevindingen daarover speelde WADA door aan Interpol, de organisatie die internationale samenwerking tussen politieorganisaties coördineert.

2| Wat waren de gevolgen van het eerste rapport?

De IAAF schorste de Russische atletiekbond Araf. Russische atleten zijn niet welkom op wedstrijden totdat de federatie en de dopingautoriteit hebben aangetoond dat ze voldoen aan de wereldantidopingcode. Verder verloor het lab in Moskou de WADA-accreditatie en mag het tot nader order geen controles uitvoeren. Directeur Grigori Rodtsjenkov werd ontslagen, net als het gehele managementteam van Rusada.

Lamine Diack (82), oud-voorzitter van de IAAF, werd in Frankrijk gearresteerd op verdenking van corruptie, waarna hij heeft toegegeven 1,5 miljoen euro van de Russische atletiekbond te hebben gekregen in ruil voor het verdoezelen van positieve dopingtesten. Vorige week werd hij door de IAAF voor het leven geschorst, net als zijn zoon Papa Massata Diack (marketingmanager bij de IAAF) en de Russen Valentin Balachnitsjev (bondsvoorzitter) en Alexei Melnikov (hardloopcoach) – allen namen steekpenningen aan. Antidopingdirecteur Gabriel Dollé van de IAAF werd voor vijf jaar geschorst.

Ook Nick Davies, de rechterhand van de huidige IAAF-voorzitter Sebastian Coe, stapte op. Van hem lekte een mail uit waarin hij in aanloop naar de WK atletiek 2013 probeerde positieve dopingtests van Russische atleten stil te houden.

3| Wat staat er donderdagmiddag te gebeuren?

De presentatie van deel twee van het WADA-rapport in München. De atletiekwereld gaat op haar grondvesten trillen, als we Pound mogen geloven. In de Britse krant The Independent sprak hij over een ‘wow-factor’ – toehoorders zullen verbijsterd zijn. Hij zal ook ingaan op de rol van het bestuur van de IAAF in dopingpraktijken en corruptie. Eerder kon daar nog niets over geopenbaard worden, omdat het strafrechtelijk onderzoek nog niet was afgerond. Ook is een database van 15.000 afwijkende bloedwaarden bestudeerd.

4| Zijn er signalen over de aard van de conclusies in het rapport?

Nee, vanwege de strikte geheimhouding. Maar de IAAF kwam niet geheel toevallig afgelopen maandag met inhoudelijk commentaar op het eerste rapport. Daarin schrijft de federatie dat er dingen vreselijk fout zijn gegaan, maar dat het telkens ging om acties van individuen. Het antidopingbeleid van de IAAF functioneert naar eigen zeggen juist goed.

Dat onderschrijft directeur Herman Ram van de Nederlandse Dopingautoriteit. „De IAAF draait het meest omvangrijke antidopingprogramma van alle sporten. De stafleden die zich hebben bemoeid met zaken die niet kunnen zijn verdwenen. Alleen het lot van Diack hangt in de lucht.”

Speculerend op de presentatie van donderdag zegt Ram: „Ofwel Pound weerlegt dit commentaar met harde bewijzen, en dan heb ik dingen gelezen van een organisatie die zijn straatje probeert schoon te vegen, ofwel de IAAF stelt vast dat het buiten de vijf gestraften goed functioneert.”

De Duitse journalist Hajo Seppelt twijfelt aan de kundigheid van Pound als het gaat om de 15.000 bloedwaarden: „Pound heeft geen biomedische achtergrond, en dus heeft hij mensen geraadpleegd die meewerken aan het ABP-programma [Athlete Biological Passport, waarin een scala aan gemeten bloedwaarden wordt bijgehouden]. Maar dat zijn collega’s van hem uit de tijd dat hij nog WADA-voorzitter was. Geen onafhankelijk onderzoek dus.”

Seppelt vreest ook dat Pound zich te veel zal blijven focussen op Rusland, terwijl in Kenia volgens hem sinds 2006 geen enkele bloedtest buiten wedstrijdverband is afgenomen. Dat zou blijken uit de database met bloedwaarden die de ARD in handen heeft. Uit een van Seppelts documentaires blijkt dat bloeddoping in Kenia aan de orde van de dag is. „De IAAF heeft gezegd dat het niet diep in Kenia kan controleren vanwege de onmogelijkheid binnen 36 uur met een bloedstaal bij een dopinglab te komen. We hebben dat gecheckt en het blijkt een leugen. Binnen dertien tot veertien uur ben je in elk dopinglab van Europa. Ik hoop dat Pound zich niet te veel aantrekt van het commentaar van de IAAF.”