Wat zie je gebeuren bij het bevriezen van een zeepbel?

Op internet staan duizenden video’s van bevriezende bellen, de een nog mooier dan de ander.

Spectaculair: laat een zeepbel bevriezen en er ontstaat een intrigerende fragiele kerstbal. Mensen hebben massaal de schoonheid hiervan ontdekt: bij de zoekwoorden ‘frozen’, ‘soap’, ‘bubble’ op Google, komen duizenden video’s tevoorschijn.

De liefhebbers voorzien hun video’s met bevriezende bellen van dromerige muziekjes. Zoals deze fotograaf, die het filmpje voor zijn dochtertje maakte:

Wat zien we eigenlijk gebeuren? Het laagje water zit tussen twee laagjes zeep, aan de binnen- en buitenkant van de bel. De kristalgroei begint steeds vanuit een punt, waarna er steeds meer watermoleculen aan klonteren. 

Doordat watermoleculen in vaste vorm onderling zogeheten waterstofbruggen vormen tussen zuurstofatomen in het ene molecuul en waterstofatomen in het andere molecuul, verloopt het aangroeien beperkt. Dat geeft die intrigerende ruimtelijke vormen, die meestal beginnen met een zeshoek.

Iedere keer weer anders

De veerachtige versiersels ontstaan door vertakkingen in de kristalgroei. Ieder keer weer anders, afhankelijk van de grootte van de bel, de temperatuur en de stroming in de zeepoplossing.


Voor het beste resultaat moet het flink koud zijn. Je zou verwachten dat het flinterdunne laagje water in de huid van de zeepbel niet veel kou nodig heeft om te bevriezen. Maar de zeep die het waterlaagje omsluit werkt als antivries, waardoor het toch wat moeilijker gaat.

Een kort leven

Het moet echt heel koud zijn, proefnemers op internet melden –25 graden Celsius, wil een vers geblazen zeepbel in de lucht bevriezen. Als hij dan intact de grond raakt, kan hij zacht rinkelend stukvallen. Beter gaat het met een zeepbel op een bevroren ondergrond.

Op internet zijn deze en andere tips te vinden, zelfs recepten voor het juiste zeepsop.

Een lang leven is zo’n bevroren zeepbel niet beschoren; door het afkoelen van de lucht in de bel, zakt hij al snel in elkaar. Als de bevroren bellen knappen, breken ze als een eierschaal of vallen ze uiteen in een ‘sneeuw’ van ijskristallen. Op grotere schaal zie je dat ook in deze video terug.