Transgenderisme vooral een uiterlijke zaak in ‘The Danish Girl’

Tom Hooper: '' Eddie Redmayne (Einar Wegener, later Lili Elbe) is een acteur bij wie het lastig is om als kijker geen sympathie te voelen. "

Wat een mooie vrouw is acteur Eddie Redmayne! En wat een verwarrende reactie is dat na het zien van The Danish Girl, een dubbelportret van het Deense kunstenaarsechtpaar Gerda en Einar Wegener/Lili Elbe, dat bekend werd door de portretten die Gerda een eeuw geleden van haar echtgenoot in vrouwengedaante schilderde. En het feit dat Einar/Lili voor zover bekend de eerste was die een geslachtsveranderende operatie onderging.

Interview regisseur Tom Hooper: 'Lili had een kern van staal’

Regisseur Tom Hooper, die eerder The King’s Speech regisseerde, koos ervoor de hele film aan de buitenkant van zijn personages te blijven. Om te laten zien hoe Einar naar zijn transformatie tot Lili kijkt, in de spiegel en in Gerda’s schilderijen. En om ons als toeschouwers tot voyeurs te reduceren. Maar willen wij wel in die rol van gluurder worden gedrukt? Waardoor je welhaast automatisch vervalt tot stereotype denken over seksualiteit en gender? The Danish Girl wekt de indruk dat het transgenderisme van Lili Elbe vooral een uiterlijke zaak was, terwijl het in werkelijkheid zoveel gecompliceerder was.

Hoewel Lili Elbe een van de iconen is van de LHBTI-wereld, is er over haar leven veel speculatie. Ze tekende haar memoires op in wat na haar dood in 1933 als het boek Man into Woman zou worden gepubliceerd. De verhalen over haar zijn legio: ze zou door Gerda in eerste instantie zijn aangezet zich als vrouw te kleden, eerst als stand-in voor een model, later ook in het openbaar. Hoogstwaarschijnlijk herkende Gerda iets van Einars genderambiguïteit, maar door het erotische karakter van haar schilderijen van Lili wordt ook gedacht dat Gerda Lili nodig had voor het onderzoeken van haar eigen lesbische geaardheid. Aannemelijk is ook dat Lili eerder interseksueel was dan transgender.

Heel weinig daarvan is terug te vinden in The Danish Girl. De complexiteit van Lili’s genderidentiteit was waarschijnlijk te ingewikkeld voor een mainstream publiek. Onnodige veranderingetjes storen: waarom is Lili in de film Einars nichtje, terwijl ze volgens bronnen in het openbaar als zijn zus door het leven ging? Waarom een vrouw die een spil in het uitgaansleven was, als timide en teruggetrokken portretteren? Wat overblijft is het verhaal over een grote liefde en het idee dat een geslachtsveranderende operatie iets is als stottertherapie. The Danish Girl is een film over twee mensen die met behulp van hun liefde iets overwinnen, zoals in elke doorsnee Hollywoodfilm.

En Eddie Redmayne. Die is prachtig. Als je het pruikje en de make-up wegdenkt, dan lacht hij net zo lief als zijn Oscarwinnende Stephen Hawking in A Theory of Everything. Of hij een denkende acteur is, zoals Kevin Spacey, die je het gevoel weet te geven dat je als toeschouwer betrapt wordt, moet nog blijken. In The Danish Girl is Redmayne een en al porseleinen mysterie en laat hij het aan de toeschouwer over om zich op z’n eigen voyeurisme te betrappen.