Midden- en kleinbedrijf blijft achter bij buitenland

Nederlandse ondernemers hebben minder ambitie om uit te breiden, doen minder internationaal zaken en zijn langzamer met digitaliseren.

Zzp'ers bij werkplekverhuurder Seats2Meet in Utrecht. Foto ROBIN UTRECHT / ANP

Het midden- en kleinbedrijf dreigt af te glijden in vergelijking met concurrerende landen. Ten opzichte van onder meer Duitsland en België zijn Nederlandse ondernemers minder ambitieus. Hun omzet is de laatste jaren minder hard gegroeid en ze lopen achter op het gebied van onlineverkoop. Dat blijkt uit een onderzoek dat de Erasmus Universiteit en adviesbureau McKinsey woensdag zouden presenteren aan premier Mark Rutte en koningin Máxima.

„Het is zorgwekkend omdat het midden- en kleinbedrijf juist de motor is van banengroei in Nederland”, zegt hoogleraar ondernemerschap Justin Jansen van de Erasmus Universiteit. Het midden- en kleinbedrijf vertegenwoordigt ongeveer 58 procent van de totale omzet in het Nederlandse bedrijfsleven en zorgt voor zo’n 70 procent van de banen.

De resultaten zijn opmerkelijk omdat de laatste jaren het aantal ondernemers in Nederland juist fors is gestegen, mede dankzij initiatieven om start-ups te stimuleren en het gestegen aantal zelfstandigen zonder personeel. Puur gekeken naar het aantal ondernemers doet Nederland het juist veel beter dan omringende landen. Bijna één op de zes mensen in Nederland is ondernemer, dat aantal is nog nooit zo hoog geweest; Nederland loopt daarmee internationaal voorop. „Het probleem is alleen dat lang niet al die nieuwe ondernemers de ambitie hebben om te groeien, of om internationaal zaken te doen.”

Achterstand groeit

Uit het Erasmus-onderzoek blijkt dat het percentage bedrijven met een stabiele of dalende omzet sinds 2008 is gestegen van 57 naar 69 procent, terwijl het percentage snel groeiende bedrijven daalde: van 11 tot 5 procent.

„Dat veel startende bedrijven niet doorgroeien weten we al langer”, zegt Jansen. „Maar dat een steeds groter wordend deel van bestaande Nederlandse mkb-bedrijven niet groeit is zeer verontrustend. En het is niet eerder belicht geweest. Dat heeft verdergaande consequenties voor de vitaliteit van de Nederlandse economie dan tot nu toe bekend was.”

Dat het aantal bedrijven dat groeit is gedaald, is deels logisch te verklaren door de crisis, maar volgens de onderzoekers is het opvallend dat nu het economisch beter gaat, de achterstand van mkb-bedrijven ten opzichte van andere landen toch groeit. In het midden- en kleinbedrijf ging tussen 2008 en 2014 2,4 procent van de banen verloren, terwijl er banen bijkwamen in Duitsland (+20,2 procent), België (+11,1 procent) en het Verenigd Koninkrijk (+5,1 procent).

Moeilijk aan kapitaal te komen

„Vooral verbazend is dat Nederlandse ondernemers minder bezig zijn met digitalisering en onlineverkoop dan concurrenten in Duitsland en België. Terwijl onze digitale infrastructuur juist beter is”, zegt Jansen. Wel wijzen de onderzoekers er ook op dat ondernemers in Nederland zeggen moeilijk aan kapitaal te kunnen komen om groei te financieren. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat Nederlandse ondernemers minder ambitie hebben; in Europa denkt gemiddeld 26,1 procent van de starters binnen vijf jaar ten minste vijf mensen in dienst te nemen. In Nederland zegt slechts 19,5 procent dat.

Om de trend te keren zou woensdag een speciaal economisch programma in het leven geroepen worden door onder meer het ministerie van Economische Zaken en de Kamer van Koophandel: NL Groeit. Hoogleraar Jansen: „Het vereist een mentaliteitsverandering en het is een kwestie van meerdere jaren. Dit los je niet in één jaar op.”